იუბილე

არქივი

NOTA BENE

დისკუსია

სიახლეები

EBM კლასი

მიმოხილვა

MEDIA RELEASE

თარგმანი

გაიდლაინი

სამედიცინო ბიულეტენი

CASE REPORT

ლიტერატურული გვერდი


ძებნისთვის ჩაწერეთ
4 ან მეტი სიმბოლო



ყვავილები ელჯერნონისათვის [5.00]

ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომი [5.00]

სპიგელის თიაქარი [0.00]

კონტარაცეფციის საკითხები სამეანო ფისტულის მენეჯმენტში [0.00]

დედათა სიკვდილობა და აბორტი: თავიდან აცილებადი, მაგრამ ჯერ კიდევ პრობლემატური საკითხი [0.00]


მწვავე ბრონქიტი [19551]

ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომი [16748]

თავისუფალი რადიკალები, ანტიოქსიდანტები, რეზვერატროლი, ღვინო, და ღვინო ქართული [14247]

ვისცერული ლეიშმანიოზი [10218]

სპიგელის თიაქარი [5180]


თემების რაოდენობა: 20
კომენტარები: 0

გულის ჭრილობის ოპერაციული მკურნალობის საკითხისათვის *)

ავტორი: კ. ვეფხვაძე კლინიკის ასისტენტი, (ჰოსპ. ქირურგ. კლინიკიდან. გამგე: პროფ. გრ. მუხაძე)
*) მოხსენდა საქ. ექიმთა საზოგადოების ქირურგიულ სექციას 1933. 11 დეკემბერს

>>  Вепхвадзе К. Ф. Ассистент клиники
К Вопросу О Хирургическом Лечении Ран Сердца
(Из Госпитальной Хир. Клиники Тифлисского Гос. Мед. Института. Зав. проф. Г.М. Мухадзе).
Автор опысивает 6 случаев кардиографиий, опрированныйх в Госпит. Хир. Клинике за 1928-1934 г., из коих 5 сл. орерировано проф. Г. М. Мухадзе, 1 – автором. Все 6 больниых – мужчины в возрасте от 18-57 лет. Причини ранении: с целью самоубиства – 1, вс целью убийств – 5. Во всех случаях раны были проникающие - правого желудочка –3, левого желудочка – 1, правого предсердия – 1, обойх желудочков одновременно – 1, огнестрельное ранение – 1, колото-резаных – 5ю Диагноз ранения сердца был поставлен во всех случаях до операции на основании излении тампонада сердца (Herzdruck), острого малокровья и местоположения наружной раны. 5 больних оперировано в первий час после ранения, а один спустя 3 1/2 часа. В 3-х случаях последовало выздоровление, 3 больных погибло – один через 28 часов после операции, двое – на операционном столе. Причины смерти: в однос случае острое малоковье, в ранеие перегородки между желудочками с повреждением пучков Hiss’a; в двух случаях – тяжолое повреждение сердечной мышцы и острая анэмия.
K. Wepchwadze asistent der klinik
Zur Irage der chirurgischen behandlung frischer Wunden des Herzens.
(Aus der chirurgischen hospitalklinik des Tifliser Staulichen MEdizinishen Isntitutes leiter Prof. G. M. Muchadze)
Der Verfasser beschereibt 6 Fälle von kardiographie, die in der chirurgischen hospitalklinik in den Jabren 1928-1934 operiert wurden, won denen 5 Fälle Prof. Muchadze operierte, einen Fall de verfasser. Alle 6 Kranker waren Männer im Alter von 18-57 Jabren. Die Verwundungen erfolgten in einem Fälle infolge von Selbetmord, in 5 infolge von Mord. In allen Fällen waren durch gebende Wunden: in 3 fallen des rechten Herzventrikels, in je einem Fälle des linken Herzventrikels, der rechten Vorkammer und beider Herzwentrikel gleichzeiting; eine Schlusswunde, 5 Stich = u Schnittwunden. Die Diagnose der der Verwundung wurde in allen Fällen vor der Operation auf Grund der Erscheinungen der Herztamponade (Herzdruck), einer akuten Bluntarmut und der Topographie der Ausserwunde gestella. 5 Kranke wurden in der ersten Stunde nach der Verwandung operiert, einer nach 3 1/2 Stunden. In 3 fallen erfolgte Genesung, 1 Kranke starb nach 28 stunden, 2 kranko starben auf dem Operationstisch. Todesurasachen: in einem Fälle akute Blutarmut und Verwundung der Scheidewand mit Beschädigung der Hiss-schen Bündel, in 2 Fällen eine schwere Herzmuskelbeschedigung undakute Anämte.




„თანამედროვე მედიცინის“ საიუბილეო ნომრის თავფურცელი, 1934 წ.

1896 წ. იტალიელმა ქირურგმა ფარინამ (Farina), ნორვეგიელმა კაპპელენმა (Cappelen) და გერმანელმა რენმა (Rhen) გულის ჭრილობის გაკერვა – cardioraphia აწარმოეს ადამიანზე – პირველმა ორმა უარყოფითი, ხოლო მესამემ დადებითი შედეგით.

გულის ქირურგიის განვითარება XIX საუკუნის დამლევიდან იწყება. მთელი რიგი ექსპერიმენტებით ცხოველებზე Block-მა საზღვარ-გარეთ (1882), Филлипов-მა რუსეთში (1885) დაასაბუთეს დაჭრილი გულის გაკერვის შესაძლებლობა.
1896 წ. იტალიელმა ქირურგმა ფარინამ (Farina), ნორვეგიელმა კაპპელენმა (Cappelen) და გერმანელმა რენმა (Rhen) გულის ჭრილობის გაკერვა – cardioraphia აწარმოეს ადამიანზე – პირველმა ორმა უარყოფითი, ხოლო მესამემ დადებითი შედეგით. რუსეთში პირველად ეს ოპერაცია აწარმოვა გერცენმა (Герцен). 1902 წელს ორ ავადმყოფზე უშედეგოდ, ხოლო 1903 წ. შახოვსკოიმ (Шаховской) – დადებითი შედეგით. ამის შემდეგ სხვა დასტაქრების მიერაც წარმატებით იყო ნაწარმოები ეს ოპერაცია და cardioraphia-მ თანდათან მოქალაქეობრივი უფლება მოიპოვა. მიუხედავად ამისა cardioraphia, გულის ანატომიურ-ფიზიოლოგიურ თავისებურების და მთელი რიგი ფაქტორების გამო, რომლებიც გულის ჭრილობის მიმდინარეობაზე უარყოფით გავლენას ახდენს, ჯერ კიდევ იშვიათ ოპერაციად ითვლება. დასტაქართა რიცხვი, რომელთაც წილად ხვდათ ამ ოპერაციის წარმოება, მცირეა და კიდევ უფრო მცირეა იმ დასტაქართა რიცხვი, რომელთაც ეს ოპერაცია რამდენჯერმე გაუკეთებიათ. პროფ. ჯანელიძის მიერ მსოფლიოში 25 წლის განმავლობაში (1895-1921) შეკრებილია კარდიორაფიის 535 შემთხვევა. აქედან 109 ოპერაცია, ე.ი. 1/5 საბჭოთა კავშირის დასტაქრებს ეკუთვნით. 1921-28 წ. პროფ. მუხაძის მიერ საბჭოთა კავშირში დამატებით შეკრებილია კიდევ 34 შემთხვევა. ამ რიცხვში შედის აგრეთვე cardioraphi-ები, რომლებიც ნაწარმოები იყო საბჭოთა საქართველოს დასტაქრების მიერ. სულ საქართველოში 1934 წლამდე გაკეთებულია 15 cardioraphia, აქედან 6 შემთხვევა დამთავრდა ავადმყოფთა სიკვდილით, 9 – განკურნებით. ჰოსპიტ. ქირურგიულ კლინიკაში 1928-1934 წ. ადგილი ჰქონდა გულის ჭრილობის 6 შემთხვევას.**) აქედან 2 შემთხვევა აღწერილი და გამოქვეყნებულია პროფ. მუხაძის მიერ (იხ. „ჯანსახკომის მოამბე“ π1-2, 1928 და „თან. მედ.“ π6-7, 1929). ამიტომ მე მოკლედ მოვიყვან აღნიშნულ 2 ავადმყოფის ისტორიას. ზოგიერთი დამატებებით, ხოლო უფრო დაწვრილებით შევჩერდები 4 უკანასკნელ შემთხვევაში.

აღნიშნული ოპერაციები (cardioraphia) ნაწარმოებია შემდეგი ქირურგების მიერ: ფროლოვი – 3 (1908, 1924, 1931), ვესელოვოზოროვი – 1
(1910), პროფ. კახიანი 1 (1923), პროფ. ერისთავი – 2 (1923, 1927), პროფ. მუხაძე – 5 (1928, 1929, 1930, 1834), მაქაცარია – 2 (1928, 1930),
ვეფხვაძე – 1 (1933).

შემთხვევა I. ავ. ს. გ. 23 წ. (ავ. ისტ.π913), უმუშევარი, მიღებულია კლინიკაში II/IV 1928. საღ. 61/2 საათზე. მარცხენა ძუძუს მიდამოში დანით მიყენებული ჭრილობის გამო. დაჭრილია 20 წუთის წინ მისივე ამხანაგის მიერ ჩხუბის დროს. მარცხენა ძუძუს ½ სანტ. შიგნით ნაკვეთი ჭრილობა 4 სანტ. სიგრძით. ავ. გონება დაკარგული აქვს, შფოთავს, ფერი მკრთალი, პირისახე და თითები ციანოზური, პულსი სხივის არტერიაზე არ ისინჯება, ბარძაყის არტერიზე ისინჯება, სუსტი პულსი, არითმიული 120-130 წუთში. სუნთქვა ზერელე, გულის ტონები მოყრუებული, მოისმის მხოლოდ ერთი ტონი. მკაფიოდ გამოხატული გულის ტამპონადის და გარეთა ჭრილობის მდებარეობის მიხედვით დასმულია გულის ჭრილობის დიაგნოზი და ავ. დაჭრიდან 35 წუთის შემდეგ ზოგადი ეთერის ნარკოზის ქვეშ გაუკეთდა ოპერაცია (პროფ. მუხაძე). აღმოჩნდა პერიკარდიუმის ჭრილობა 3 სანტ. სიგრძით, ჰემოკარდიუმი (დაახლოებით 200 კბ. სანტ. ჩაღვრილი სისხლი), მარჯვენა პარკუჭის შესული ჭრილობა. გულის ჭრილობაზე დაედო 4 აბრეშუმის კვანძოვანი ნაკერი, პერიკარდიუმსა და წინა მედიასტინუმში ჩადებულია ტამპონები 48 საათით. ოპერაციის შემდგომი ხანა კარგად ჩატარდა, 15/V ავ. გაეწერა განკურნებული. კლინიკიდან გაწერის შემდეგ ავ. რამოდენიმეჯერ იყო დატუსაღებული ჩხუბისა და დებოშის გამო. 1933 წ. ოქტომბერში ავ. იქნა გასინჯული ჯანსახკომის საექიმო საექსპერტო კომისიაში. ავ. უჩივის საერთო სისუსტეს, ქოშინს განსაკუთრებით აღმართზე ასვლის დროს. ობიექტურად: გულის საზღვრები გადიდებულია 1 1/2 თითის დადებით, ტონები მოყრუებული. 4-5 ნეკნთა შუა სივრცეში აღინიშნება კანის ნაწიბური, რომლიდანაც შეიგრძნობა გულის საძგერი.

შემთხვევა II. ავ. რ. მამ, 20 წლის, ქართველი, მოსწავლე მოყვანილია კლინიკაში 8/11 1929 წ. საღ. 10 საათი და 50 წუთზე. დაჭრილია დანით გულმკერდის მარცხენა არეში მკვლელობის მიზნით. მკერდის ძვლის მარცხნივ 1½ სანტ. დაშორებით მოთავსებულია ნაჩხვლეტ-ნაკვეთი ჭრილობა 3 სანტ. სიგრძით. ჭრილობიდან სისხლდენა არ აღინიშნება. გონება დაკარგული აქვს. პირიდან ღვინის სუნი ამოსდის. პერიფერიულ არტერიებზე პულსი არ ისინჯება. გულის საზღვრები გაფართოებულია ორივე მიმართულებით 1 თითის დადებით, გულის ძგერა არ ისინჯება. აუსკულტაციით მოისმის მხოლოდ ერთი ტონი, ისიც ძალზე მოყრუებული. პირი-სახე და კიდურები ციანოზური. ჭრილობის მიყენებიდან 25 წუთის შემდეგ ქლოროფორმის ნარკოზით პროფ. მუხაძის მიერ გაკეთებული ექნა სასწრაფო ოპერაცია. განაკვეთი Terrier-Reymond-ის მე-3, 4, და 5 ნეკნების დროებითი რეზექციით. მე-4 ნეკნის ხრტილი აღმოჩნდა გადაჭრილი, პლევრა დაზიანებული. პერიკარდიუმის წინა კედელზე ჭრილობა 2½ სანტ. სიგრძით. ჰემოპერკარდიუმი (100 კბ. სანტ. ჩაღვრილი სისხლი). აღმოჩნდა მარჯვენა პარკუჭის შესული ჭრილობა 2 სანტ. სიგრძით. გულის ფიქსაციის მიზნით მწვერვალის არეში დადებული იქნა პროვიზორული ნაკერი, რომელმაც გულის კუნთი დააზიანა და ნანემსარ ადგილიდან დაიწყო სისხლდენა, რომლის გასაჩერებლად საჭირო შეიქმნა 4 ზერელე ნაკერის დადება, პარკუჭის ჭრილობაზე დადებული იქნა 5 კვანძოვანი აბრეშუმის ნაკერი. ოპერაციის დამთავრებისას პულსი სხივის არტერიაზე 84 წუთში რითმული. პერიკარდიუმის და კანის ჭრილობა გაიკერა ყრუთ. ოპერაციიდან 28 საათის შემდეგ ავ. გარდაიცვალა. გაკვეთაზე აღმოჩნდა: მარჯვენა პარკუჭის შესული ჭრილობა მიიმართება მარცხნივ და შედის მარცხენა პარკუჭში. ძგიდის ჭრილობის სიგრძე – 0.5 სანტ.

შემთხვევა III. ავ. კ. ვ. მამაკაცი, ქართველი, მეპურე (ისტ. π1486) (სურათი 1) მოყვანილია სასწრაფოდ 26/V 1930, 9 საათზე და 30 წუთზე, გულმკერდის მარცხენა მხარეზე მკვლელობის მიზნით ხანჯლით მოყენებული ჭრილობის გამო. Status praesens: ავ. მაღალი ტანის, სწორი აგებულების, საშუალო კვების. სახე მკრთალი, კიდურები ციანოზური, გონება სრულიად დაკარგული აქვს, პირიდან ღვინის სუნი ამოსდის, გულმკერდის მარცხენა მხარეზე მე-5-ს ნეკნთა შუა არეში მკერდის ძვლის მარცხენა კიდესთან აქვს ირიბი მიმართულების კანის ჭრილობა სიგრძით 4 სანტ., საიდანაც მცირე რაოდენობით სდის ვენური სისხლი. პულსი სხივისა და საძილე არტერიაზე არ ისინჯება, მხოლოდ ბარძაყის არტერიაზე ისინჯება ძალზე სუსტი და არითმიული პულსი 150 წუთში, გულის მარცხენა საზღვარი გადიდებულია 2 თითის დადებით. აუსკულტაციით მოისმის მხოლოდ ერთი ტონი ძალზე მოყრუებული. გულის საძგერი არ ისინჯება, სუნთქვა ზერელე 19 წუთში. გულის ჭრილობის მდებარეობისა და მკაფიოდ გამოხატული ტამპონადის მიხედვით დასმული იქნა გულის ჭრილობის დიაგნოზი და ჭრილობის მიყენებიდან ½ საათის შემდეგ გაკეთებული იქნა სასწრაფო ოპერაცია (პროფ. გ მუხაძე) ზოგადი ეთერის ნარკოზის ქვეშ. საოპერაციო არე დამუშავებულია Grossich-ის წესით. განაკვეთი Terrier-Reymond-ის მე-5 ნეკნის ხრტილოვანი ნაწილი გადაჭრილია მკერდის ძვალთან და გადაწეულია გარეთ. შეტანილი თითით სიღრმეში აღმოჩენილია პერიკარდიუმის ჭრილობა სიგრძით 3 სანტ. და მარჯვენა წინაგულის შესული ჭრილობა სიგრძით 2 სანტ. პერიკარდიუმის ჭრილობის პირები პეანის საშუალებით ამოწეულ იქნა ზევით. პერიკარდიუმის ღრუში ჩაქცეული სისხლი 150 კბ. სანტ. რაოდენობით. გულის ჭრილობიდან ძლიერი სისხლის დენა დიასტოლის დროს. სასწრაფოდ დადებული იქნა გულის ჭრილობაზე 3 კვანძოვანი აბრეშუმის ნაკერი. პერიკარდიუმის ღრუ ამოიწმინდა და გამოირეცხა რივანოლის ხსნარით (1:1000). ოპერაციის დამთავრებისას მაჯისცემა გამოსწორდა – 70 წუთში. ძვალ-კუნთოვანი ნაკერი მიკერებული იქნა თავის ადგილას კვანძოვანი ნაკერებით, წინა მედიასტინუმში ჩადებული იქნა ტამპონი. ოპერაციის შემდგომი ხანა კარგად ჩატარდა. მესამე დღეს ამოღებულია ტამპონი. კანის ჭრილობა დაჩირქდა, შეხორცება per secundam intentionem. მაჯა პირველი 10 დღის განმავლობაში 100-110 წუთში. სისხლის წნევა (პაშონით) 120 mm.-80 mm. ind. 11½ მე-4-5 დღეს ავ. განუვითარდა Hydropneumo-pericarditis მოვლენები, რაც რენტგენით იქნა დადასტურებული, 29/VI გაეწერა კლინიკიდან განკურნებული. კლინიკაში ყოფნის დროს რამდენჯერმე ექნა გადაღებული ელექტროკარდიოგრამა (ექ. მამალაძის მიერ) (სურათი 2,3).
ავ. კლინიკიდან გაწერამდე და შემდეგ რამდენჯერმე იქნა გასინჯული თერაპევტების მიერ: გულის მხრივ რაიმე თვალსაჩინო ცვლილებას ადგილი არ აქვს ავ. თავს კარგად გრძნობს, დაუბრუნდა თავის სამუშაო.
1933 წ. 5/IV ავ. განმეორებით იქნა მიღებული კლინიკაში (ისტ. π1092) შემდეგი მოვლენებით: ტემპერატურა 37,5-380, უჩივის სიარულის და მეტადრე აღმართზე ასვლის დროს ქოშინს. ნაოპერაციევ მიდამოში ნაწიბურის ქვედა ნაწილში აღინიშნება ფლუქტუაცია. ირგვლივ კანი ინფილტრირებული, შეშუპებული და შეწითლებულია. გაუკეთდა Incisio, გამოვიდა ჩირქი წინა მედიასტნუმიდან დიდი რაოდენობით, 7/IV გაშუქებული იქნა რენტგენის სხივებით: გულის საზღვრები გაგანიერებული, მისი მარცხენა კონტური შეხორცების გამო უსწორ მასწოროა, გულის მარჯვენა კონტური არ მოჩანს, პლევრის ღრუში სითხე მცირე რაოდენობით. ავ. თანდათან უკეთ გახდა, ჭრილობიდან გამონაჟონი მცირე. 13/V გაეწერა ამბულატორიულ მკურნალობისთვის დამაკმაყოფილებელ მდგომარეობაში.

შემთხვევა IV. ავ. ვ. ა. მამაკაცი, 33 წლის, მოსამსახურე, გერმანელი, მიღებულია კლინიკაში სასწრაფოდ 7/XII 1930 საღამოს 7 საათზე მძიმე მდგომარეობაში (ისტ. π3304). ½ საათის წინ თვითმკვლელობის მიზნით რევოლვერით დაუჭრია თავი.
Status praesens: ავ. საშუალო ტანის, სწორი აგებულების, საშუალო კვების, კანის საფარი და ლორწოვანი გარსები მკრთალი, ტუჩები და თითები ციანოზური, კიდურები გაცივებული. მაჯა სხივის არტერიაზე ძაფისებური 60 წუთში., გულის ტონები ძალზე მოყრუებული ხანგამოშვებით არ ისმის, პერკუსიით გულმკერდის მარცხენა მხარეზე სრული მოყრუება. მარცხენა ძუძუს დვრილის შიგნით 2 თითის დადებით მე-5 ნეკნის დონეზე მოთავსებულია შესავალი ხვრელი. ტყვიის გასავალი ხვრელი მდებარეობს ბეჭის ხაზზე მე-7-8 ნეკნთა შუა არეში, ჭრილობიდან სისხლიდენა მცირე. ავ. ნახევრად უგონო მდგომარეობაში იმყოფება. ჭრილობის მდებარეობის და ტამპონადის მკაფიო ნიშნების მიხედვით დასმულია გულის ჭრილობის დიაგნოზი. ჭრილობის მიღებიდან 45 წუთის შემდეგ ზოგადი ეთერის ნარკოზის ქვეშ ავ. სასწრაფოდ გაუკეთდა ოპერაცია (პროფ. მუხაძე). საოპერაციო ველი მომზადებულია Grossich-ის წესით. განაკვეთი Terrier-Reymond-ის, გადაკვეთილი იქნა მე-4 და 5 ნეკნთა ხრტილოვანი ნაწილი პარასტერნალურ ხაზზე, რის შემდეგ ნეკნები გადაწეული იქმნა გარეთ. პლევრა დაზიანებულია და ჭრილობიდან ძლიერი სისხლდენა. პერიკარდიუმის წინა და გვერდითი ზედაპირზე 2 ჭრილობა, რომელიც მაკრატლით იქნა შეერთებული და ამგვარად გახსნილი პერიკარდიუმის ღრუ – ჰემოპერიკარდიუმი – 150კბ. სანტ. აღმოჩნდა მარცხენა პარკუჭის გაგლეჯილი ჭრილობა უსწორ მასწორო კიდებით, ჭრილობიდან ვენური სისხლდენა საშუალო სიმძლავრით, სასწრაფოდ დადებული იქნა კვანძოვანი აბრეშუმის ნაკერი, მაგრამ კუნთმა ძაფი ვერ დაიმაგრა და ყოველი ნაკერის დადებისას კუნთი იგლიჯებოდა. ჭრილობის გაკერვა არ მოხერხდა. გულის მუშაობა შეჩერდა, მიუხედავად მიღებული ზომებისა (გულის მასაჟი Sol adrenalini 1:1000 – 2.0) ავ. მაგიდაზე დარჩა. გაკვეთა ნაწარმოები არ ყოფილა.

შემთხვევა V. ავ. ლ. გ. 57 წლის, მამაკაცი, პროფესიით დურგალი, სომეხი (ისტ. π1613) (სურათი 4), მოყვანილია სასწრაფო დახმარების ავტო მანქანით 14/V 1933 წ. ღამის 11 საათზე გულმკერდის მარცხენა მხარეზე დანით მიყენებული ჭრილობის გამო, 2 საათის წინ იგი დაუჭრია ამხანაგს ბებუთით.
Status praesens: ავ. საშუალო ტანის, სწორი აგებულების, კანის საფარი და ლორწოვანი გარსები მკრთალი ანემიური, ტუჩები და კიდურები ციანოზური, გონება დაკარგული, პირიდან ღვინის სუნი ამოსდის, მარცხენა ძუძუს ქვეშ 1½ სანტ. შიგნით მე-4 ნეკნის დონეზე აქვს ირიბი მიმართულების ჭრილობა 4 სანტ. სიგრძით. პულსი სხივის არტერიაზე ძაფისებური, არითმიული, ხანგამოშვებით არ ისინჯება, ასეთივე პულსი საძილე და ბარძაყის არტერიაზე, სუნთქვა ზერელე, გულის საზღვრები გადიდებულია, როგორც მარჯვნივ, ისე მარცხნივ 1½ თითის დადებით. აუსკულტაციით გულის ტონებიდან მოისმინება მხოლოდ ერთი ტონი, ისიც ხანგამოშვებით და ძალზე მოყრუებული. მკაფიოდ გამოხატული გულის ტამპონადის და გარეთა ჭრილობის მდებარეობის მიხედვით ჩემს მიერ დასმულია გულის ჭრილობის დიაგნოზი. ჭრილობის მიყენებიდან 3 ½ საათის, ხოლო კლინიკაში მოყვანიდან 2 საათის შემდეგ ავ. გაუკეთდა ოპერაცია (კ. ვეფხვაძე). დაგვიანებით ოპერაცია გაკეთდა იმიტომ, რომ ავ. მოყვანის დროს საოპერაციო ოთახი და პერსონალი დაკავებული იყო მეორე სასწრაფო ოპერაციაზე. ნარკოზი ეთერის, საოპერაციო ველი მომზადდა Баккал–ის წესით (Brilliant-grun 1%). განაკვეთი Terrier-Reymond-ის პარასტერნალურ ხაზზე გადაიკვეთა მე-4, 5 და 6 ნეკნთა ხრტილოვანი ნაწილი და ძვალკუნთოვანი ნაფლეთი გადაწეული იქნა მარცხნისაკენ. წინა მედიასტინუმი განიცდიდა სისხლოვან იმბიბიციას. შეტანილი თითით მონახული იქნა პერიკარდიუმის წინა კედლის ჭრილობა 2½ სანტ. სიგრძით, საიდანაც სდიოდა ვენური სისხლი. პერიკარდიუმის ჭრილობა გაგანიერებული იქნა მაკრატლით. პერიკარდიუმის ღრუში აღმოჩნდა ჩაღვრილი სისხლი ნაწილობრივ დაკოლტებული 100 კბ. სანტ. რაოდენობით, გულის მარჯვენა პარკუჭის შესული ჭრილობა 1½ სანტ. სიგრძით, საიდანაც შადრევანივით ასხამდა სისხლი 5 სანტ. სიმაღლეზე. გულის ფიქსაცია მოხდა მარცხენა ხელით და პარკუჭის ჭრილობაზე სასწრაფოდ დადებული იქნა 2 კვანძოვანი აბრეშუმის ნაკერი, რომელიც გატარებულია ეპი და მიოკარდიუმში. მეორე ნაკერი გულის კუნთმა ვერ დაიმაგრა და კვანძის ადგილას კუნთი დაზიანდა, რამაც მოგვცა მცირედი სისხლდენა, რის გამო დამატებით დადებული იქნა კიდევ 3 კვანძოვანი ნაკერი, რის შემდეგ სისხდენა შეწყდა და გულმა რითმულად დაიწყო მუშაობა. ამავე დროს სხივის არტერიაზე პულსი გამოსწორდა – 90 წუთში რითმული, პერიკარდიუმის ღრუ ამოწმენდილი იქნა ფიზიოლოგიურ ხსნარში დასველებულ დოლბანდით, პერიკარდიუმის ღრუსა და წინა მედიასტინუმში ჩადებული იქნა ტამპონები 48 საათით. დანით მიყენებული ჭრილობის პირები განახლებული იქნა, დაზიანებული აღმოჩნდა მარცხენა პლევრა, რომლესაც დაედო 2 კვანძოვანი ნაკერი, კანის ჭრილობაზე 4 ნაკერი და ჩადებული იქნა ტამპონი. ოპერაციის შემდეგ მარცხენა ლავიწზედა ფოსოში და კისრის მიდამოში აღინიშნებოდა კანქვეშა ემფიზემა. ნაოპერაციევი ხანა კარგად ჩატარდა. ტემპერატურა 37.5 – 380, მაჯა 90-110 წუთში.
15/V დილით ავ. მაჯა 90 წუთში სუსტი ავსების და დაჭიმულობის სისხლის წნევა რივა-როჩის აპარატით: max. 80, min – 50 mm, ავ. გადასხმული ექნა I ჯგუფის დონორისაგან ციტრატული სისხლი (ექ. თ. ჟვანიას მიერ) 300.0 ავადმყოფი აღმოჩნდა III ჯგუფის, მესამე დღეს ამოღებული ექნა ტამპონები, მე-6-7 დღეს მოეხსნა ძაფნაკერები, ტამპონების ადგილად ჭრილობა დაჩირქდა და შეხორცდა მეორადი დაჭიმვით. ავ. სისხლის წნევა ეზომებოდა ყოველ დღეს რივა-როჩის აპარატით, წნევა ქანაობდა 85-95 mm. ფარგლებში, ხოლო გაწერის წინა დღეს იყო 115-75 mm. კლინიკაში ყოფნის დროს ავ. რამდენჯერმე იყო გასინჯული თერაპევტების მიერ (დოც. ყიფშიძე, ასისტ. მამალაძე და ლ. ანჯაფარიძე), რომლებიც აღნიშნავდნენ გულის ტონების მოყრუებას და ჰემოპერიკარდიუმის და ჰემოთორაქსის მოვლენებს.
16/V ავ. გაშუქებული იქნა რენტგენის სხივებით და გადაღებულია ორტოდიაგრამა (პრივ. დოც. კვალიაშვილის მიერ), რამაც გვიჩვენა გულის და აორტის რკალის გაგანიერება და ადჰეზიური პლევრო-პერიკარდიტის მოვლენები (რენტგ. გამოკვ. π2184). კლინიკაში ყოფნის დროს და გაწერის შემდეგაც ავ. რამდენჯერმე ექნა გადაღებული ელექტროკარდიოგრამა (ასისტ. მამალაძის მიერ) (სურათი 5,6,7), პირველმა ორმა კარდიოგრამამ, რომელიც გადაღებული იყო 21/V და 17/VI, გვიჩვენა გულის კუნთის ფუნქციის მკვეთრი დაქვეითება, უკანასკნელი ელექტროკარდიოგრამა გადაღებულია 24/X; იგი გვიჩვენებს, რომ შედარებით წინანდელთან აქ უფრო მეტია ვოლტაჟი. T კბილი პირველ განხრაში უფრო ჩამოყალიბებულია, თუმცა იგი ნეგატიურია, გულის კუნთის ფუნქცია ოდნავ გაუმჯობესებულია.
29/VI ავ. ნაჩვენებია საქართველოს ექიმთა საზ-ების ქირურგიული სექციის სხდომაზე, ხოლო 14/VI გაეწერა კლინიკიდან დამაკმაყოფილებელ მდგომარეობაში. გაწერის შემდეგ ავ. დაუბრუნდა თავის ძველ პროფესიას, თუმცა სრული დატვირთვით ვერ მუშაობს. ძალიან ეტანება მაგარ სასმელებს, ხელმოკლეობის გამო ხშირად სვამს დენატურირებულ სპირტს წყალში გაზავებულს, 1934 წ. იანვარში ავ. გადაიტანა გრიპი, თებერვალში ავად იყო სუსუნატით და მკურნალობდა ვენეროლოგიურ ინსტიტუტში, ამავე დროს ავად იყო Scabies-ით და მკურნალობდა ცენტრალურ. კლინიკ. ინსტ-ტის საიზოლაციო განყოფილებაში. ამჟამად ავადმყოფი თავს კარგად გრძნობს, აღნიშნავს ჩქარ დაღლილობას და ქოშინს კიბეზე და აღმართზე ასვლის დროს.

შემთხვევა VI. ავ. ვ. რ. მამ. სომეხი, 18 წლის მოსამსახურე (ისტ. π1324) მიღებულია კლინიკაში სასწრაფოდ 8/VI 1934 წ. ღამის 11 საათზე და 45 წუთზე, გულმკერდის არეში დანით მიყენებულ ჭრილობების გამო, როგორც გამოირკვა მკვლელობის მიზნით.
Status praesens: ავ. საშუალო ტანის, სწორი აგებულობის, კანის საფარი ძალზე მკრთალი და ანემიური, პულსი სხივის არტერიაზე არ ისინჯება, ოდნავი პულსაცია ძალზე არიტმიული და შენელებული ისინჯება ბარძაყის არტერიაზე. გულის საზღვრების გამორკვევა არ მოხერხდა. გულის ტონებიდან მოისმინება ხანგამოშვებით და ძალზე მოყრუებული ერთი ტონი. გულმკერდის არეში მარცხენა მხარეზე მე-3 ნეკნის დონეზე მკერდის ძვლიდან ერთი თითის დადებით აქვს ჭრილობა 2 სანტ. სიგრძით სწორი კიდეებით. ამგვარივე ჭრილობა მოთავსებულია მე-4-5 ნეკნთა შუა არეში ძუძუს დვრილიდან 3 თითის დაშორებით შიგნით და ოდნავ ქვემოთ, ჭრილობის მდებარეობისა და გულის ტამპონადის ნიშნების მიხედვით დასმულია გულის ჭრილობის დიაგნოზი და ავ. მოყვანიდან 15 წუთის შემდეგ გაუკეთდა ოპერაცია (პროფ. გ. მუხაძე) ზოგადი ნარკოზის (Cloroformi 10.0) ქვეშ. საოპერაციო ველი მომზადებულია Grossich-ის წესით. განაკვეთი ნაფლეთოვანი Terrier-Reymond-ით, გადაკვეთილი იქნა მე-3 ნეკნი, რომელიც რბილქსოვილოვან ნაფლეთთან ერთად გადაწეული იქნა გარეთ. გულმკერდის გახსნისას აღმოჩნდა: მარცხენა პლევრის და ფილტვის lingula-ს ჭრილობა, პლევრის ღრუსა და წინა მედიასტინუმში დიდძალი ჩაღვრილი სისხლი, წინა მედიასტინუმიდან სისხლის ნაწილობრივად ამომშრალების შემდეგ გამოჩნდა პერიკარდიუმის წინა კედელი, რომლის ერთ ადგილიდან ნაკადით გადმოდიოდა სისხლი. პერიკარდიუმის გახსნის შემდეგ აღმოჩნდა გულის ორი ჭრილობა, ორივე შესული (1-1.5 სანტ. სიგრძით) – ერთი მარცხენა და მეორე მარჯვენა პარკუჭზე ძლიერი სისხლდენით, რომლის ნაკადის სიმაღლე აღწევდა 8-10 სანტ. გულის ფიქსაციისათვის გულის კუნთში მარცხენა პარკუჭის არეში დადებული იქნა პროვიზორული ნაკერი, რომლის ამოწევის დროს გულის კუნთი გაიგლიჯა, რის შემდეგ გული ამოწეული იქნა მარცხენა ხელით, რისთვისაც საჭირო გახდა IV ნეკნის რეზექცია. მარჯვენა პარკუჭის ჭრილობაზე დადებული იქნა 3 კვანძოვანი აბრეშუმის ნაკერი, მარცხენა პარკუჭის ჭრილობაზე – 1 კვანძოვანი ნაკერი. პროვიზორული ნაკერის ადგილას დაზიანებულ კუნთზე დადებული იქნა აგრეთვე ერთი კვანძი. კვანძების დადების შემდეგ სისხლის დენა შეწყდა, მაგრამ განვითარდა ასფიქცია და გულმა დაიწყო არარითმულად შეკუმშვა. ნაწარმოები იყო ხელოვნური სუნთქვა, გულის კუნთში შეყვანილი იქნა sol. adrenalini 1:1000-2.0 მაგრამ მუხედავად ამ ზომებისა ავ. საოპერაციო მაგიდაზე დარჩა.

ამგვარად, კლინიკაში გატარებულია 6 ავადმყოფი, ყველანი მამკაცები, წლოვანებით 18, 20, 23, 66 და 57 წლის. ჭრილობის მიზეზი 5 მკვლელობის და 1 თვითმკვლელობის მიზნით. 5 შემთხვევაში ნახმარი იყო ცივი იარაღი – ბებუთი და ხანჯალი, ერთ შემთხვევაში ცეცხლმსროლელი იარაღი. ჩვენი კლინიკის მასალაც ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ ნაოპერაციევ შემთხვევებში ნაკვეთ-ნაჩხვლეტი ჭრილობების რიცხვი უფრო ხშირია, ვიდრე ცეცხლმსროლელი იარაღით მიყენებული ჭრილობები, თუმცა სინამდვილეში, როგორც ომიანობის, ისე მშვიდობიანი ცხოვრების პირობებში ცეცხლმსროლელი იარაღით მიყენებული ჭრილობა სჭარობობს. ამას თვალსაჩინოდ ადასტურებს სასექციო მასალა. ექ. მარკოვინის (Марковин) სამოსამართლო-სასექციო მასალების შედარება ცეცხლმსროლელი იარაღით მიყენებულ ჭრილობებსა და ნაჩხვლეტ-ნაკვეთ ჭრილობებს შორის უდრის 6:1, ექ. მათიაშვილი კი, რომელმაც დაამუშავა პათოლოგ.-ანატომიური ინსტიტუტის სამოსამართლო-სასექციო მასალა, იძლევა შეფარდებას 2:1. ნაოპერაციევ შემთხვევებში კი ეს შეფარდება ნაკვეთ-ნაჩხვლეტი ჭრილობების სასარგებლოდ იცვლება; პროფ. ჯანელიძის მიერ შეკრებილი მასალით ეს შეფარდება უდრის 1:4, პროფ. მუხაძის მიერ შეკრებილი მასალით კი – 1:3,5.
ჭრილობების მდებარეობის მიხედვით მარჯვენა პარკუჭის დაზიანება იყო 3 (π1, 2 და 5), მარცხენა პარკუჭის – 1 (π4), მარჯვენა წინაგულის 1 (π3) და ორივე პარკუჭის ერთად 1 (π6). აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ ნაოპერაციევ შემთხვევებში პროფ. ჯანელიძის მასალის მიხედვით, მარცხენა პარკუჭის ჭრილობა უფრო ხშირია მარჯვენაზე, ხოლო კონსერვატიულად ჩატარებულ შემთხვევებში (ფიშერით) მარჯვენა პარკუჭის დაზიანება სჭარბობს. ამას პროფ. ჯანელიძე ხსნის იმ გარემოებით, რომ ცეცხლმსროლელი იარაღით მიყენებულ ჭრილობების უმრავლესობა მოდის თვითმკვლელებზე და უკანასკნელებს კი რევოლვერი უჭირავს მარჯვენა ხელში, ხოლო ლულა მიმართული აქვთ მარცხნისაკენ, ე.ი. მარცხენა პარკუჭისაკენ. პროფ. ჯანელიძის მასალიდან ჩვენ ვხედავთ, რომ მარცხენა პარკუჭი უფრო ხშირად ზიანდება ცეცხლმსროლელი იარაღით მიყენებული ჭრილობების დროს, რაც შემდეგი ცხრილიდან ჩანს: 1)
გულისა და მეზობელი ორგანოების ტოპოგრაფიული ურთიერთობის გამო, გულის განცალკევებული ჭრილობა მხოლოდ 12%-ში გვხვდება. ჩვენი კლინიკის მასალით 3 შემთხვევაში ადგილი ჰქონდა გულის იზოლირებულ ჭრილობას (π1, 2 და 3), დანარჩენ 3 შემთხვევაში გარდა გულისა დაჭრილი აღმოჩნდა პლევრა (π4 და 5), პლევრა და ფილტვი (π6). რაც შეეხება გულის ჭრილობების რაოდენობას, უმეტეს შემთხვევებში ადგილი აქვს ერთეულ ჭრილობებს. ჯანელიძის მასალით 402 ნაჩხვლეტ-ნაკვეთ ჭრილობიდან ერთეული ჭრილობა იყო ნახული 368 შემთხვევაში (91.5%), ხოლო ცეცხლმსროლელი იარაღით მიყენებული 133 შემთხვევიდან – ერთეული ჭრილობები იყო 95 (771.4%). ამ მხრივ საინტერესოა ჩვენი კლინიკის მე-6 შემთხვევა, სადაც დაჭრილი აღმოჩნდა, როგორც მარჯვენა, ისე მარცხენა პარკუჭი და ორივე ჭრილობა იყო შესული. ყველაზე მძიმე გართულებას პარკუჭთა შუა ძგიდის დაზიანება წარმოადგენს, რასაცა ადგილი ჰქონდა პროფ. მუხაძის ერთ შემთხვევაში (π2), სასექციო მასალის მიხედვით პარკუჭთა შუა ძგიდის დაზიანება აღნიშნულია 2.4%-ში.
გულის ჭრილობის სიღრმის მიხედვით არჩევენ ზერელე, შესულს და განმგმირავ ჭრილობებს, ჭრილობის სიღრმის გამოსარკვევად უმთავრესად სარგებლობენ სისხლდენის სიძლიერითა და ხასიათით. შესული ჭრილობის ერთ-ერთ დამარწმუნებელ ნიშნად პროფ. ჯანელიძე სთვლის ჭრილობიდან სისხლის ნაკადით დებას, რომლის სიმაღლე 2-10 სანტ. და მეტს აღწევს.
 ჭრილობის სიღრმის გამორკვევის მიზნით ზონდით გასინჯვა, ცხადია დაუშვებლად უნდა ჩაითვალოს. ჩვენი კლინიკის მასალის მიხედვით ყველა 6 შემთხვევაში ჭრილობები იყო შესული; სისხლის ნაკადის სიმაღლე უდრიდა 5-10 სანტ.
პროფ. ჯანელიძის მიერ შეკრებილ მასალაში გარეთა ჭრილობა მდებარეობდა გულმკერდის მარცხენა მხარეზე 92.8%, მარჯვენა მხარეზე – 6.1%, შუა ხაზზე – 1%. ჩვენს მიერ აღწერილ შემთხვევებში გარეთა ჭრილობა მოთავსებული იყო გულმკერდის მარცხენა მხარეზე ძუძუს დვრილსა და მკერდის ძვალს შორის გულის პროექციის არეში.
მთავარი საკითხი, რომელსაც ოპერაციის წარმატებით ჩატარებისათვის უაღრესი მნიშვნელობა აქვს, არის გულის ჭრილობის დროული გამოცნობა, სამწუხაროდ, დიაგნოზის დასმა ზოგჯერ დიდ სიძნელეს წარმოადგენს, რადგან გულის ჭრილობის მუდმივი და აბსოლუტურად საიმედო ნიშნები არ არსებობს. უმეტეს შემთხვევაში გულის ჭრილობის დიაგნოზის დასმა იჭვის მიტანის სახით ხდება. პროფ. ჯანელიძის მასალით ოპერაციამდე დიაგნოზი დასმულია მხოლოდ 45.3%-ში, იჭვი იყო მიტანილი 15.3% და არ ყოფილა დასმული – 39.2%, დაახლოებით ასეთივე ციფრებს იძლევა გესსე (Гессе). ჩვენი კლინიკის გამოცდილებამ დაგვანახა, რომ გულის ჭრილობის მრავალ სიმპტომებიდან, რომელიც ლიტერატურაში გვხდება, ყველაზე საიმედო და ყურადღების ღირსია შემდეგი ტრიადა:
1) გულის ტამპონადა (Heerzdruck – გერმანელი ავტორებით), 2) მწვავე სისხლნაკლებობის ნიშნები და 3) გარეთა ჭრილობის მდებარეობა. ბორჰარდტის (Borchardt) და სხვა ავტორების მიერ აღნიშნული არანორმალური შუილი და აგრეთვე წისქვილის ბორბლის ხმაურობა (Morel-Lavalle-ს ნიშანი) ჩვენს კლინიკაში გატარებულ ავადმყოფებზე არც ერთჯერ არ მოგვისმენია და ამიტომ ჩვენ სავსებით ვიზიარებთ იმ ავტორების (Constantini, Reymer, ჯანელიძე და სხვა) აზრს, რომლებიც აღნიშნულ ნიშანს რაიმე დიაგნოსტიკურ მნიშვნელობას არ აკუთვნებენ, რადაგანაც ამგვარივე შუილი შეიძლება გამოწვეული იქნეს გარდა გულისა, გულმკერდისა და მუცლის ღრუს სხვა ორგანოების დაზიანებით.
ჩვენს მიერ აღწერილ შემთხევებში გულის ჭრილობის დიაგნოზი დასმული იყო უმთავრესად ტამპონადის და გარეთა ჭრილობის მდებარეობის მიხედვით, როგორც ეს ავადმყოფთა ისტორიებშია აღნიშნული. პროფ. ჯანელიძის მასალაში ტამპონადა აღნიშნულია 69%-ში, პროფ. მუხაძის მიერ შეკრებილ მასალაში კი 70%-ში. ტამპონადის მოვლენები კლინიკურად და ექსპერიმენტულად შესწავლილია უმთავრესად გერმანელი ქირურგების Rose, Rhen, Reissinger) მიერ, იგი ვითარდება პერიკარდიუმის ღრუში ჩაღვრილი სისხლის დაწოლით გულზე, კლინიკურად ტამპონადა გამოიხატება შემდეგ მოვლენებში: გულის ტონების მოყრუება, ზოგჯერ მოისმინება მხოლოდ ერთი ტონი, როგორც ჩვენი კლინიკის 5 შემთხვევაში (π1, 2, 3, 5, და 6), პულსი სუსტი, არითმული და ხშირად გახშირებული, ჩვენი მასალის მიხედვით პულსი სხივის არტერიაზე სრულიად არ ისინჯებოდა, მაგრამ ძლივს ისინჯებოდა არტერიული პულსი ბარძაყის და საძილე არტერიებზე 4 შემთხევაში (π1, 2, 3, და 6), 2 დანარჩენ შემთხვევაში ძაფისებური და არითმული პულსი ისინჯებოდა აგრეთვე სხივის არტერიაზე (π2 და 5). პულსის გახშირებას ადგილი ქონდა 5 შემთხვევაში (π1, 2, 3, 5, და 6), შენელებას – ერთში (π4). ფრიად დამახასიათებელ ნიშნად უნდა ჩაითვალოს მწვავე სისხლნაკლებობის მოვლენები – კანის საფარის მკვეთრი სიმკრთალე და სახის და თითების ბოლოების ერთდროული ციანოზი, რასაც ადგილი ჰქონდა თითქმის ყველა ჩვენს ავადმყოფებზე.
რაც შეეხება გარეთა ჭრილობის მდებარეობას, სხვა კლინიკურ ნიშნებთან ერთად გულის ჭრილობის დიაგნოზის დასმაში იგი ერთგვარ სამსახურს გვიწევს, თუმცა ზოგიერთ შემთხვევაში მან შეიძლება შეცდომაში შეგვიყვანოს. ლიტერატურაში აღწერილია შემთხვევები, როდესაც გარეთა ჭრილობის მდებარეობა და ავადმყოფის მძიმე ზოგადი მდგომარეობა გულის ჭრილობის არსებობას ეჭვს გარეშე სტოვებდა, მაგრამ ოპერაციის დროს გული დაჭრილი არ აღმომჩდარა (Tuffier-ის შემთხვევა) და პირიქით, ჭრილობა დაშორებული ყოფილა გულიდან და ქირურგს არც კი უფიქრია გულის ჭრილობაზე, მაგრამ გულის დაზიანებას ჰქონია ადგილი (Guinard-ის და სხვა შემთხვევები). შეცდომით გულის ჭრილობის დიაგნოზი დასმული იყო ჩვენი კლინიკის ერთ შემთხვევაში 1931 წელს.

ავ. ლ. გ. (ავ. ისტ. π630) 24 წლ. მეეტლე მოყვანილი იყო კლინიკაში 8/III 1931 საღ. 8 საათზე და 30 წუთზე გულმკერდის მარცხენა მხარეზე დანით მიყენებული ჭრილობის გამო. ობიექტურად: ავ. მძიმე მდგომარეობაშია, კანის საფარი მკრთალი, მაჯა ძალზე სუსტი – 84 წუთში, გულის ტონები არ ისმის. გულმკერდის მარცხენა მხარეზე მე-2-3 ნეკნთა შუა სივრცეში მამილარულ ხაზზე აღინიშნება ღრმა ჭრილობა ირიბი მიმართულების სიგრძით 10 სანტ. მიტანილი იყო იჭვი გულის ჭრილობაზე და ავ. გაუკეთდა სასწრაფოდ ოპერაცია (პროფ. მუხაძე). აღმოჩნდა მარცხენა ფილტვის ჭრილობა 3-4 სანტ. სიგრძით, რომელზედაც დაედო 3 კვანძოვანი ნაკერი. გული და პერიკარდიუმი კი დაზიანებული არ ყოფილა.

სხვა დამხმარე ობიექტურ ნიშნებიდან უნდა აღინიშნოს გულის საზღვრების გადიდება, რასაც პროფ. ჯანელიძე და სხვა დასტაქრებიც ერთგვარ მნიშვნელობას აკუთვნებენ, თუმცა მოყრუების საზღვრების ზუსტად გამორკვევა ყოველთვის არ ხერხდება; ამას ხელს უშლის ერთის მხრივ ავადმყოფის მძიმე მდგომარეობა და მეორის მხრივ პლევრის და ფილტვის დაზიანებით გამოწვეული სხვადასხვა მოვლენები: კანქვეშა ემფიზემა, პნევმო და ჰემოთორაქსი, ჩვენი მასალით გულის მოყრუების საზღვრების გადიდება აღნიშნულია 4 შემთხვევაში (π2, 3, 4 და 5).
სუბიექტურ მოვლენებიდან აღნიშნავენ, როგორც გულის ჭრილობისათვის დამახასიათებელ ნიშანს, სიმძიმის და ტკივილის გრძნობას გულის მიდამოში, სიკვდილის შიშს, სუნთქვის შეხუთვას და სხ. აღნიშნული ნიშნები ყოველთვის არ არის გამოხატული, რადგან უმეტეს შემთხვევაში დაჭრილები ან უგონო მდგომარეობაში, ან კიდევ ალკოჰოლის გავლენის ქვეშ იმყოფებიან, როგორც ამას ადგილი ჰქონდა ჩვენს 4 შემთხვევაში.
ჩვენ აღარ შევჩერდებით სხვა მრავალ ობიექტურ და სუბიექტურ ნიშნებზე, რომელთაც დამხმარე მნიშვნელობა აქვთ, მხოლოდ უნდა ვაღიაროთ, რომ გულის ჭრილობის გამოცნობაში გამოცდილი ქირურგიც შეცდომისაგან დაზღვეული არ შეიძლება იყოს, რადგანაც როგორც პროფ. ჯანელიძე აღნიშნავს გულის ჭრილობის დიაგნოზის დასმა და თვით ოპერაცია ჩვეულებრივად სწარმოებს ნაჩქარევად და ქირურგი მოკლებულია საშუალებას დაწვრილებით შეისწავლოს ავადმყოფი და წინასწარ გაითვალისწინოს ოპერაციული ჩარევის გეგმა.
ამითვე აიხსნება გულის გაშიშვლების ოპერაციის მრავალი მეთოდი, რომელსაც ლიტერატურაში ვხვდებით. ჩევნს მიერ აღწერილ პირველ შემთხვევაში, როდესაც ეს ოპერაცია პირველად კეთდებოდა კლინიკაში, ნახმარია ჭრილობის პროგრესიული გაგანიერება მე-4 და 5 ნეკნთა ხრტილოვანი ნაწილის რეზექციით. დანარჩენ 5 შემთხვევაში კი ნაფლეთოვანი განაკვეთი Terrier-Reymond-ის წესით. რამდენიმე ნეკნის ხრტილის გადაკვეთით და ძვალ-კუნთოვანი ნაფლეთის გარეთ გადაწევით. უკანასკნელ მე-6 შემთხვევაში იგივე განაკვეთი ერთი ნეკნის რეზექციით, მაგრამ ეს საკმარისი არ აღმოჩნდა და საჭირო შეიქმნა დამატებით კიდევ ერთი ნეკნის რეზექციაც. საერთოდ კი ნაფლეთოვანი განაკვეთი, კლინიკას მიაჩნია არჩევით მეთოდათ, რადგან იგი ტექნიკურადაც ადვილია და გულზე მანიპულაციებისათვის სავსებით საკმარის გასაქანს იძლევა. ერთ-ერთი სიძნელე, რომელსაც ოპერაციის დროს ვხვდებით, არის გაშიშვლებული გულის ფიქსაცია პირველი ნაკერის დადებამდე. პირველ, მეორე და უკანასკნელ შემთხვევაში გულის ფიქსაციისათვის ნახმარია პროვიზორული ნაკერი გულის კუნთზე, რაც სასურველად და მიზანშეწონილად არ შეიძლება ჩაითვალოს, რადგან მეორე და მეექვსე შემთხვევაში დადებულმა ნაკერმა გულის კუნთი დააზიანა და ოპერატორი იძულებული გახდა დამატებითი ნაკერები დაედო დაზიანებულ ადგილას. ამავე მოსაზრებით მიზანშეწონილია აგრეთვე ჭრილობის პირებზე პინცეტების და მომჭერ ტორსიონების დადება. პროფ. ჯანელიძე გვირჩევს, სადაც ეს შესაძლებელია, გულის ფიქსაცია მოვახდინოთ in situ მარცხენა ხელის თითებით და ამ მდგომარეობაში დავდოთ ნაკერები. გულის ჭრილობაზე პირველი ნაკერის დადების შემდეგ ჩვეულებრივ სისხლდენა ჩერდება ან მნიშვნელოვნად მცირდება და დანარჩენი ნაკერების დადება სიძნელეს აღარ წარმოადგენს.
ზოგიერთი ქირურგები მნიშვნელობას აძლევს იმას, თუ რომელ ფაზაში უნდა დავადოთ ნაკერები. ზოგი გვირჩევს ნაკერების დადებას დიასტოლის დროს, ზოგი – სისტოლის დროს. Riche-ი სამართლიანად აღნიშნავს და ჩვენმა პირადმა გამოცდილებამ დაგვარწმუნა იმაში, რომ „დასტაქრისათვის ამ ყველაზე საპასუხისმგებლო მომენტში ძნელია და შეუძლებელიც ამ ფაზების გარჩევა, მით უმეტეს, რომ გულის მუშაობა ამ დროს უმეტეს შემთხვევაში არეულია და დეორგანიზებული“. გარდა ამისა ნაპალკოვის (Напалков) მიერ ექსპერიმენტებით დამტკიცებულია, რომ ყოველ ნემსის ჩხვლეტაზე გულის კუნთი უპასუხებს სისტოლური შეკუმშვით, ისე რომ ძალა-უნებურად ნაკერების დადება სწორედ სისტოლის ფაზაში ხდება.
სადაოდ ითვლება საკითხი პერიკარდიუმის და პლევრის ტუალეტის შესახებ. პროფ. ჯანელიძის მასალის მიხედვით პერიკარდიუმის ყრუთ გაკერვის შემდეგ ოპერაციის შემდგომ გართულებათა რიცხვი ნაკლებია. ყრუთ გაკერვის შემდეგ ჩირქოვანი პერიკარდიტი აღნიშნულია 15%-ში, მაშინ როდესაც ტამპონით და დრენაჟით გატარებულ შემთხვევებიდან 3 ჯერ ნახმარი იყო ტამპონი პერიკარდიუმსა და წინა მედიასტინუმში (π1 და 5), ერთჯერ – (π3), პერიკარდიუმი ყრუთ გაიკერა, ხოლო წინა მედიასტინუმში ჩატოვებული იქნა ტამპონი ერთ შემთხვევაში (π5). ტამპონების ადგილას ჭრილობის ზერელე დაჩირქება და მეორადი დაჭიმვით შეხორცება მივიღეთ, ერთში კი (π3) – ღრმა დაჩირქება. სხვა გართულებებიდან აღსანიშნავია სეროზულ–ჰემორაგიული პლევრიტი, რომელსაც ადგილი ჰქონდა 2 შემთხვევაში.
ამრიგად, ჩვენს კლინიკაში გატარებულ 6 შემთხვევიდან განიკურნა 3, ხოლო გარდაიცვალა – 3 ავადმყოფი. სიკვდილის მიზეზი ერთ შემთხვევაში (π2) იყო პარკუჭთა შუა ძგიდის დაზიანება და მწვავე ანემია, ხოლო ორ შემთხვევაში (π4 და 6) მწვავე ანემია და გულის კუნთის მძიმე დაზიანება.
მწვავე სისხლნაკლებობასთან საბრძოლველად ჩვენ მივმართავდით მარილის ფიზიოლოგიური ხსნარის შეშხაპუნებას (300-400 კბ. სანტ.), ხოლო მე-5 შემთხვევაში ამის გარდა, ვაწარმოეთ ციტრატული სისხლის (300 კბ. სანტ.) გადასხმა კარგი შედეგით.
კარდიოგრაფიის შედეგებზე მრავალი ფაქტორი ახდენს ზეგავლენას. მნიშვნელობა აქვს ავადმყოფის ასაკს, ჭრილობის ხასიათს, მეზობელი ორგანოების დაზიანებას, დროს, რომელიც გასულია ჭრილობის მიღებიდან ოპერაციამდე, დასტაქრის გამოცდილებას და სხვა. ჩვენს კლინიკაში გატარებული ყველა ავადმყოფები, გარდა ერთისა (π5), ახალგაზრდები იყვნენ. 5 ავადმყოფს ოპერაცია გაკეთებული ექნათ პირველი საათის განმავლობაში, ხოლო მეხუთე ავადმყოფს დაჭრიდან 3½ საათის შემდეგ.
საერთოდ უნდა აღინიშნოს, რომ რაც დრო გადის და კარდიოგრაფიასთან დაკავშირებული სხვადასხვა საკითხები მუშავდება, ამ ოპერაციების შედეგებიც თანდათან უმჯობესდება. პროფ. ჯანელიძის სტატისტიკით, რომელიც ხუთწლედებადაა დაყოფილი, კარდიოგრაფიის შემოღებიდან პირველ ხუთწლედში განკურნების პროცენტი 30-ს არ აღემატებოდა, შემდგომ ხუთწლედში ეს პროცენტი თანდათან იზრდება და 1916-1921 წ. განკურნების პროცენტი 40-მდე ადის. პროფ. მუხაძის მიერ შეკრებილი მასალის მიხედვით 1921-28 წ. საბჭოთა კავშირშიაც აღნიშნულია კარდიოგრაფიის შედეგების გაუმჯობესება – განკურნების პროცენტი უდრის 62.5%-ს.
რაც შეეხება განკურნებით დამთავრებულ ჩვენს 3 შემთხვევის შორეულ შედეგებს, უნდა აღინიშნოს, რომ I ავადმყოფს დაკვირვების ხანგრძლივობა უდრის 5 წელს, II ავ.– 3 წელს, III – ავ. – 1 წელს. თუ მივიღებთ მხედველობაში, ჩვენი ავადმყოფების სუბიექტურ ჩივილს და ობიექტურ მდგომარეობას და მათ დავახარისხებთ პროფ. ჯანელიძის მიერ მოცემული ჯგუფის მიხედვით, I და II შემთხვევა შეიძლება მოვათავსოთ მე-2 ჯგუფში (კარგი შედეგი), უკანსკნელი ჩვენი შემთხვევა – კი მე-3 ჯგუფში (დამაკმაყოფილებელი შედეგი).

დასასრულ ლიტერატურული მონაცემებისა და ჩვენი კლინიკის მასალის მიხედვით, ნებას მივცემთ ჩვენს თავს წამოვაყენოთ შემდეგი დებულებანი:
1. გულის ჭრილობის გამოცნობისთვის ყველაზე საიმედო კლინიკურ ნიშნებად უნდა ჩაითვალოს ტამპონადა (Herzdruck), მწვავე სისხლნაკლებობის მოვლენები და გარეთა ჭრილობის მდებარეობა.
2. ჩარევის არჩევით მეთოდათ, როდესაც გულის ჭრილობის დიაგნოზი წინასწარ დასმულია, მიჩნეული უნდა იქნას Terrier-Reymond-ის ნაფლეთოვანი განაკვეთი 2-3 ნეკნის ხრტილოვანი ნაწილის გადაკვეთით და გარეთ გადაწევით.
3. გულის ჭრილობის შედეგად განვითარებულ მწვავე სისხლნაკლებობასთან საბრძოლველად ნაჩვენებია ციტრატული სიხლის გადასხმა.

ლიტერატურა

ნანახია: 4229 | შეფასებულია: 0 | რეიტინგი: [0.00]  



შეფასება

შესაფასებლად გაიარეთ ავტორიზაცია, ან დარეგისტრირდით


კომენტარები

კომენტარის დასამატებლად გაიარეთ ავტორიზაცია, ან დარეგისტრირდით



სახელი

პაროლი


2010 | მაისი–ივნისი | 16

2010 | მარტი–აპრილი | 15

2010 | იანვარი–თებერვალი | 14

2009 | ნოემბერი–დეკემბერი | 13

2009 | სექტემბერი–ოქტომბერი | 12

2009 | ივლისი–აგვისტო | 11

2009 | მაისი–ივნისი | 10

2009 | მარტი–აპრილი | 9

2009 | იანვარი–თებერვალი | 8

2008 | ნოემბერი–დეკემბერი | 7

2008 | სექტემბერი–ოქტომბერი | 6

2008 | ივლისი–აგვისტო | 5

2008 | მაისი–ივნისი | 4

2008 | მარტი–აპრილი | 3

2008 | იანვარი–თებერვალი | 2

2007 | ნოემბერი–დეკემბერი | 1


ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია

საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის სამინისტრო

თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი

ქართული google


დარეგისტრირებულია: 531

ამჟამად საიტზეა: 11

თქვენ ხართ სტუმარი No: 1269689


საიტის ავტორი: კობა კურტანიძე
© Copyright 2009-2017 MODERNPUBLISHING.GE
საიტზე არსებული მასალის გამოყენება ან გავრცელება, საიტის ადმინისტრაციის ნებართვის გარეშე, აკრძალულია.