მედიცინის ისტორია

NOTA BENE

კლინიკური რეკომენდაციები

გაიდლაინი

CASE REPORT

სიახლეები

კვლევა

მიმოხილვა

ჩვენი თანამედროვე

ლიტერატურული გვერდი


ძებნისთვის ჩაწერეთ
4 ან მეტი სიმბოლო



II ტიპის დიაბეტის მკურნალობა ინსულინით [5.00]

სისხლის მუსიკა [5.00]

ახალი სახის ქირურგიული წებო Lifebond – ქსოვილთა სწრაფი და სიმედო შეერთება [5.00]

მეცნიერება მეცნიერებისათვის არ არსებობს… [5.00]

ქრონიკული მიელოიდური ლეიკემიის გლივეკით მკურნალობის თანამედროვე პრინციპები [5.00]


რკინადეფიციტური ანემია [29083]

ხალები: როგორ მოვექცეთ მათ? [24615]

II ტიპის დიაბეტის მკურნალობა ინსულინით [15355]

ძუძუს რეციდიული და მეტასტაზური კიბო - დიაგნოსტიკის, მკურნალობისა და მეთვალყურეობის რეკომენდაციები (ESMO) [10913]

სათესლე ჯირკვლის სემინომა - დიაგნოსტიკის, მკურნალობისა და შემდგომი მეთვალყურეობის კლინიკური რეკომენდაციები (ESMO) [9690]


თემების რაოდენობა: 18
კომენტარები: 7

ხალები: როგორ მოვექცეთ მათ?

ავტორი: ი. ნადირაძე, პროფესორი

>>  ხალები (ნევუსები) — კანის კეთილთვისებიანი წარმონაქმნებია, რომლებიც აღმოცენდება ეპიდერმისისა და დერმის მელანოციტებიდან. მელანოციტების ნეიროგენული წარმოშობის გამო, ისინი ნეიროექტოდერმული პიგმენტური ელემენტების განვითარების მანკებად განიხილება. ნევუსები სხვადასხვა ზომის მოყავისფრო-მოშავო ლაქებია კანის ზედაპირის ნებისმიერ უბანზე; მათ შეიძლება ჰქონდეთ ბრტყელი ფორმა, ხშირად კანის ზედაპირიდან წამოწეულებია, ზოგჯერ კი მეჭეჭისებური წანაზარდების შესახედაობა აქვთ . იშვიათ შემთხვევებში გვხვდება გიგანტური ზომებიც (გიგანტური პიგმენტური ნევუსები).


ხალები (ნევუსები)
მოსაზღვრე ნევუსი (იუნქციონალური) (სურ. 1)
ნევუსური უჯრედების „ბუდეები“ ფიქსირდება ეპიდერმისისა და დერმის საზღვარზე და, ჩვეულებრივ, პიგმენტის შედარებით მცირე რაოდენობას შეიცავს. კლინიკურად კანის სისქეში მდებარე განცალკევებულ, მკვრივ, მუქ ყავისფერ ან შავი ფერის (ზოგჯერ მონაცრისფრო-მოიისფრო ელფერით) წარმონაქმნს წარმოადგენს გლუვი, უფრო ხშირად კრიალა, უთმო ზედაპირით, რომლის დიამეტრიც რამდენიმე მმ-დან 2-3 სმ-მდე მერყეობს; ფორმა უმეტეს შემთხვევებში არასწორია.
მოსაზღვრე ნევუსი შეიძლება იყოს თანდაყოლილი ან შეძენილი. უფრო ხშირად გვხვდება შეძენილი პიგმენტური ნევუსის ვარიანტები, რომლებიც ვითარდება პოსტპუბერტატულ პერიოდში. მოსაზღვრე ნევუსს არ გააჩნია დამახასიათებელი ლოკალიზაცია: ის შეიძლება შეგვხვდეს სხეულის ნებისმიერ უბანზე, შედარებით ხშირად ხელგულსა და ტურფის ძირის მიდამოში.
მოსაზღვრე ნევუსის გაავთვისებიანების რისკი შედარებით მაღალია!
ინტრადერმული ნევუსი (სურ. 2)
ნევუსების ყველაზე ხშირი ნაირსახეობაა. ნევუსური უჯრედები განლაგდებულია მხოლოდ დერმაში ბუდეებისა და ჭიმების სახით, ხანდახან — სათითაოდ ფიბროზულ ქსოვილში. გაავთვისებიანება ახასიათებს შედარებით იშვიათად. წარმონაქმნის შეფერილობა მერყეობს ცისფერიდან მუქ ნაცრისფერამდე (ამიტომ ხშირად „ცისფერ ნევუსს“ უწოდებენ), და რაც უფრო ღია შეფერილობისაა, რაც უფრო ნაკლებია მასში მელანოციტების რაოდენობა, რაც უფრო ღრმად კანშია განლაგებული, მით უფრო დაბალია მისი გაავთვისებიანების რისკი.
შერეული ნევუსი (სურ. 3)

ნევუსური უჯრედები განლაგდებულია როგორც დერმისა და ეპიდერმისის საზღვარზე (მოსაზღვრე ნევუსის მსგავსად), ასევე დერმაში, სხვადასხვა სიღრმეზე. აღსანიშნავია, რომ უჯრედთა გამრავლების ხარისხის მატებასთან ერთად მელანოციტები გადაინაცვლებენ დერმისკენ მეტად.
გაავთვისებიანების რისკი შედარებით მომატებულია!
ეპითელოიდური ან თითისტარაუჯრედოვანი ნევუსი (იუვენილური ნევუსი) (სურ. 4)

ყველაზე ხშირად გვხვდება სახის არეში, ძირითადად, ბავშვებში. წარმოადგენს ბრტყელი ან სფერული ფორმის, მკაფიოდ შემოფარგლულ, უმეტეს შემთხვევებში სოლიტარულ კვანძს. კანის ზედაპირი გლუვია, მაგრამ ზოგჯერ ადგილი აქვს მეჭეჭოვან ან პაპილომატოზურ წანაზარდებს. ფერი — მკრთალი წითელი, მოყვითალო-მორუხო, იშვიათად ყავისფერი ან შავი. წარმონაქმნის კიდეებზე ფიქსირდება ტელეანგიექტაზიები.
გალონევუსი („სატონის ნევუსი“) (სურ. 5)

წარმოადგენს პიგმენტურ ნევუსს, ირგვლივ კანის დეპიგმენტირებული ზონით (არშიის სახით). დროთა განმავლობაში ნევუსი მცირდება მოცულობაში და, საბოლოოდ, უმეტესწილად ქრება. მის ადგილზე რჩება დეპიგმენტირებული უბანი. უფრო ხშირად გვხვდება ბავშვებში და ახალგაზრდებში (20 წლამდე). განლაგება, ჩვეულებრივ, სხეულზე; შეიძლება იყოს როგორც სოლიტარული, ასევე პირველადი მრავლობითი.
გიგანტური პიგმენტირებული ნევუსი (სურ. 6)
განლაგებულია სხეულის ნებისმიერ ადგილზე და წარმოადგენს ძალზე პიგმენტირებულ ამობურცულ ლაქას, რომელიც ხშირად მოფენილია თმებით. იგი თანდაყოლილია, დამახასიათებელია ბავშვთა ასაკისათვის, ზომამ შეიძლება 20 სმ-საც კი გადააჭარბოს.
ნევუსი გამოირჩევა გაავთვისებიანების მაღალი რისკით! მის ფონზე მელანომა უვითარდება პაციენტთა ⅓-ს.
„ცისფერი ნევუსი“ (სურ. 7)

მაკროსკოპულად წარმოადგენს ოვალური ფორმის მოცისფრო, მოცისფრო-მოყავისფრო ლაქას, რომელიც ან არ აღემატება კანის ზედაპირს, ან აქვს კვანძის ფორმა. განლაგდება, ძირითადად, სახეზე, წინამხრებზე, მტევნებზე. პრინციპში, ე.წ. „ცისფერი ნევუსი“ ინტრადერმული წარმონაქმნია (იხ. „ინტრადერმული ნევუსი“), მაგრამ ზოგჯერ მას ახასიათებს მელანოციტების ჩაღწევა კანქვეშა ცხიმოვან ქსოვილში. ნევუსის დიდი ზომების შემთხვევაში იგი შეიძლება შავ ფერს იძენდეს.
ლოკალიზაციის მიხედვით „ცისფერ ნევუსს“ ეწოდება: 1) „ოტის ნევუსი“, ვითარდება სახის მიდამოში, პარაორბიტალურად და ღაწვებზე, სამწვერა ნერვის ინერვაციის ზონაში; 2) „იტოს ნევუსი“, ვითარდება კისრისა და ბეჭების მიდამოში; 3) მონღოლური ლაქა, რომელიც ვითარდება გავა-წელის არეში.
ძალზე საინტერესოა ის ფაქტი, რომ კლინიცისტებისა და მეცნიერების ერთი ნაწილი თვლის, რომ მელანომა ამ ნევუსის ფონზე აღმოცენდება უაღრესად იშვიათად (ნ. კრაევსკი და სხვ.), მეორე ნაწილი კი მიიჩნევს „ცისფერ ნევუსს“ ყველაზე მელანომასაშიშ პიგმენტურ წარმონაქმნად (ნ. ტრაპეზნიკოვი და სხვ.). როგორც ჩანს, ამ გაურკვეველ სიტუაციაში სიცხადის შეტანას სჭირდება დამატებითი ხანგრძლივი დაკვირვება და კვლევები.
„დიუბრეილის მელანოზი“ (სურ. 8)

იგი კეთილთვისებიანი პათოლოგიაა, მაგრამ მისი გაავთვისებიანება (მელანომაში გადასვლა), შემთხვევათა 30-40%-ში ხდება, ნ.ტრაპეზნიკოვისა და სხვ. მონაცემებით — 75%-ში; უფრო მეტიც, ზოგი ავტორი მას „ობლიგატურ კიბოსწინარე ავადმყოფობად“ განიხილავს, თან — არანევუსური წარმოშობის.
პროცესი ვითარდება უმეტესწილად ხანდაზმული ასაკში (უპირატესად ქალებში), განლაგდება უფრო სხეულის ღია მიდამოებში, პირველ რიგში სახეზე და გულმკერდზე. ლაქის ზომები მერყეობს რამდენიმე მმ-დან 10 სმ-მდე (ზოგჯერ მეტიც). შეფერილობა მერყეობს ღია ყავისფერიდან შავამდე, ზოგ შემთხვევაში ერთსა და იმავე ლაქაში ვხვდებით სხვადასხვა შეფერილობის უბნებს. ალაგ-ალაგ ადგილი აქვს კანის აქერცვლას და ჰიპერკერატოზს ან ატროფიას.
„დიუბრეილის მელანოზის“ გაავთვისებიანება და მისი მელანომად გარდაქმნა უფრო ხშირად კიდურებსა და სხეულზე ხდება. ლაქა ძალზე ნელა, ზოგჯერ წლების მანძილზე მატულობს ზომებში. მართალია, არ არის ზუსტად დადგენილი მალიგნიზაციის დაწყების მიზეზი, მაგრამ, სავარაუდოდ, აქ პირველხარისხოვან როლს ტრავმა და ინსოლაცია თამაშობს.
დროთა განმავლობაში ლაქის კიდესთან ან მის ცენტრში წარმოიქმნება გამკვრივება, რასაც ხშირად წინ უსწრებს პათოლოგიური კერის შეფერილობის ცვლილება. ასეთ შემთხვევებში საყურადღებოა არა მარტო მუქი უბნების გაჩენა, არამედ ლაქის გაღიავებაც (დეპიგმენტაცია). ინტერვალი ლაქის აღმოცენების მომენტიდან მის გაავთვისებიანებამდე ზოგჯერ რამდენიმე ათეულ წელს აღწევს, მაგრამ შეიძლება იყოს შეუდარებლად მოკლეც, განსაკუთრებით, მრავალჯერადი (ხანდახან ერთჯერადიც) ტრავმის შემდეგ. ზოგი ავტორი აღნიშნავს ლაქის სპონტანური „ალაგების“ შესაძლებლობას, რაც, როგორც ჩანს, დამოკიდებულია ორგანიზმის განსაკუთრებულ იმუნურ მდგომარეობაზე.
კლინიცისტთა და მკვლევართა უმრავლესობა აღნიშნავს, რომ მელანომა, განვითარებული „დიუბრეილის მელანოზის“ ფონზე, გამოირჩევა შედარებით სასიკეთო მიმდინარეობით, იშვიათად იძლევა რეგიონულ და შორეულ მეტასტაზებს და ხასიათდება მაიონიზირებელი რადიაციის მიმართ მაქსიმალური მგრძნობელობით.
ამ პათოლოგიის მელანომაში გადაგვარების შემთხვევების მაღალი სიხშირე გვაძლევს იმ დასკვნის გაკეთების უფლებას, რომ ამ პაციენტებზე დინამიური დაკვირვება შეცდომაა. ტაქტიკამ, რომელიც გამომდინარეობს ნოლი მე ტანგერე! — დან (ხელი არ მახლო!), შეიძლება მიგვიყვანოს საბოლოო ჯამში მელანომის განვითარებამდე ავადმყოფთა უმრავლესობაში, ამიტომ ექიმის ძალისხმევა უნდა იყოს მიმართული პაციენტის აქტიურ მკურნალობაზე.
„დიუბრეილის მელანოზის“ მკურნალობის საკითხი (მისი მაღალი რადიომგრძნობელობის გათვალისწინებით) წყდება ინდივიდუალურად, წარმონაქმნის ლოკალიზაციის მიხედვით. იმ ადგილებში, სადაც მისი ფართო ამოკვეთა (ხილული კიდიდან როგორც მინიმუმ 1-2 სმ-ის მოშორებით) პრაქტიკულად შესაძლებელია, „დიუბრეილის მელანოზი“ უნდა ამოიკვეთოს. თუ წარმონაქმნი განლაგებულია სახის არეში, უპირატესობა ენიჭება სხივურ თერაპიას (ახლოფოკუსიანი რენტგენოთერაპია). ადექკვატური მკურნალობისას ავადმყოფობის რეციდივი, როგორც წესი, არ ხდე­ბა.

დიაგნოსტიკა
კანის კეთილთვისებიანი პიგმენტური სიმსივნისმაგვარი წარმონაქმნების (ხალების) დიაგნოსტიკა არ წარმოადგენს განსაკუთრებულ სიძნელეს და ბანალურ შემთხვევებში გამოცდილი სპეციალისტისათვის საკმარისი შეიძლება აღმოჩნდეს ვიზუალური დათვალიერებაც კი. მაგრამ ხშირად საჭირო ხდება სპეციალური, „უსისხლო“ და უმტკივნეულო გამოკვლევის — კუტანეოსკოპიის, ზოგჯერ კი — გამოკვლევათა კომპლექსის ჩატარება (თერმოგრაფია, ციტოლოგია, „Skin Polarprobe“, „ზედაპირული ულტრასონოგრაფია“.

კანის კეთილთვისებიანი პიგმენტური სიმსივნისმაგვარი წარმონაქმნების (ხალების) დიაგნოსტიკა არ წარმოადგენს განსაკუთრებულ სიძნელეს და ბანალურ შემთხვევებში გამოცდილი სპეციალისტისათვის საკმარისია ვიზუალური დათვალიერებაც.

მკურნალობა
ხალები (ნევუსები) მკურნალობას არ საჭიროებენ, გარდა შემდეგი შემთხვევებისა:
• თუ ხალი (შემთხვევით თუ მიზანდასახულად) მექანიკურად ტრავმირებულია (თუნდაც ერთჯერადი და, მითუმეტეს, მრავალჯერადი);
• თუ ხალი მოხვდა მაიონებელი რადიაციის, დამწვრობის, მოყინვის ან კანის სხვადასხვა ქრონიკული გაღიზიანების არეალში;
• თუ აღინიშნება თუნდაც ერთი ქვემოთ ჩამოთვლილი ე.წ. ხალის „გააქტიურების“ 8 სიმპტომიდან:
1. ხალის შედარებით სწრაფი ზრდა, როცა იგი წლების განმავლობაში პრაქტიკულად არ იცვლებოდა, ან ნელა იზრდებოდა სხეულის ზრდის პროპორციულად;
2. ხალის გამკვრივება;
3. პიგმენტაციის შეცვლა: საწყისი ფერი მუქდება ან ხდება ხალის ერთ-ერთი უბნის გაუფერულება;
4. ქავილის, წვის და დაჭიმულობის შეგრძნება ხალის არეში;
5. წანაზარდების აღმოცენება;
6. ნახეთქების გაჩენა;
7. სისხლდენადობა;
8. თმის გაცვენა ხალის ზედაპირიდან.
• თუ ხალი განლაგებულია სხეულის იმ არეში, სადაც პრაქტიკულად გარდაუვალია მისი ტრავმატიზაცია (თუნდაც ერთჯერადი);
• თუ პაციენტი თავად მოითხოვს ხალის მოშორებას კოსმეტიკური მოსაზრებების გამო.
ყველა შემთხვევაში, მე-5 პუნქტის გარდა, ჩარევა ატარებს როგორც სამკურნალო, ასევე პროფილაქტიკურ ხასიათს.
რაც შეეხება ჩარევის მეთოდებს (ისევე, როგორც სადიაგნოზო ხერხებს) ხალებთან დაკავშირებით, კიდევ ერთხელ ხაზგასმით უნდა აღინიშნოს, რომ ყველა ეს საკითხი უნდა წყდებოდეს მხოლოდ და მხოლოდ კლინიცისტ-ონკოდერმატოლოგის და არა ცალმხრივად ზოგადი ქირურგის, სხივური და ლაზეროთერაპევტის ან ე.წ. „მოყინვაზე“, „ქარჩაულის სითხესა“ და სხვა ანალოგიურ საშუალებებზე მომუშავე სპეციალისტების მიერ, რაც თავიდან ააცილებს პაციენტს ხშირად არასრულყოფილ, არასაკმარის და, უფრო მეტიც, არასწორ და მავნე „მკურნალობას“.

ლიტერატურა

ნანახია: 24614 | შეფასებულია: 2 | რეიტინგი: [5.00]  



შეფასება

შესაფასებლად გაიარეთ ავტორიზაცია, ან დარეგისტრირდით


კომენტარები

კომენტარის დასამატებლად გაიარეთ ავტორიზაცია, ან დარეგისტრირდით



სახელი

პაროლი


2010 | მაისი–ივნისი | 16

2010 | მარტი–აპრილი | 15

2010 | იანვარი–თებერვალი | 14

2009 | ნოემბერი–დეკემბერი | 13

2009 | სექტემბერი–ოქტომბერი | 12

2009 | ივლისი–აგვისტო | 11

2009 | მაისი–ივნისი | 10

2009 | მარტი–აპრილი | 9

2009 | იანვარი–თებერვალი | 8

2008 | ნოემბერი–დეკემბერი | 7

2008 | სექტემბერი–ოქტომბერი | 6

2008 | ივლისი–აგვისტო | 5

2008 | მაისი–ივნისი | 4

2008 | მარტი–აპრილი | 3

2008 | იანვარი–თებერვალი | 2

2007 | ნოემბერი–დეკემბერი | 1


ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია

საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის სამინისტრო

თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი

ქართული google


დარეგისტრირებულია: 531

ამჟამად საიტზეა: 7

თქვენ ხართ სტუმარი No: 1270734


საიტის ავტორი: კობა კურტანიძე
© Copyright 2009-2017 MODERNPUBLISHING.GE
საიტზე არსებული მასალის გამოყენება ან გავრცელება, საიტის ადმინისტრაციის ნებართვის გარეშე, აკრძალულია.