იუბილე

არქივი

NOTA BENE

დისკუსია

სიახლეები

EBM კლასი

მიმოხილვა

MEDIA RELEASE

თარგმანი

გაიდლაინი

სამედიცინო ბიულეტენი

CASE REPORT

ლიტერატურული გვერდი


ძებნისთვის ჩაწერეთ
4 ან მეტი სიმბოლო



ყვავილები ელჯერნონისათვის [5.00]

ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომი [5.00]

სპიგელის თიაქარი [0.00]

კონტარაცეფციის საკითხები სამეანო ფისტულის მენეჯმენტში [0.00]

დედათა სიკვდილობა და აბორტი: თავიდან აცილებადი, მაგრამ ჯერ კიდევ პრობლემატური საკითხი [0.00]


მწვავე ბრონქიტი [19530]

ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომი [16731]

თავისუფალი რადიკალები, ანტიოქსიდანტები, რეზვერატროლი, ღვინო, და ღვინო ქართული [14238]

ვისცერული ლეიშმანიოზი [10211]

სპიგელის თიაქარი [5162]


თემების რაოდენობა: 20
კომენტარები: 0

მწვავე ბრონქიტი

ავტორი: თ. მაღლაკელიძე, კ. ვაჭარაძე, ი. ჩხაიძე, პ. გვეტაძე, ქ. ბარაბაძე, ნ. ყავლაშვილი
საქართველოს რესპირაციული საზოგადოება კლინიკური პრაქტიკის ეროვნული რეკომენდაცია (გაიდლაინი)

>>  ისტორიადაავადება პირველად აღწერილი იყო 1808 წელს Charles Bedham–ის მიერ. მანვე უწოდა მას სახელი „ბრონქიტი“, რომელიც წარმოსდგება ბერძნული სიტყვისაგან ბრონჰოს.
დეფინიციამწვავე ბრონქიტი ბრონქული ხის ლორწოვანი გარსის მწვავე ანთებაა, რომელიც გრძელდება 2-3 კვირამდე და რომლის აუცილებელ სიმპტომს წარმოადგენს ხველა ნახველის გამოყოფით ან მის გარეშე.


სურათი 1. რესპირატორული სისტემის ნორმალური ანატომია

ბრონქიტის ეპიდემიოლოგია
მწვავე ბრონქიტი ხშირია ზამთრის პერიოდში, როდესაც სჭარბობს რესპირაციული ვირუსული ინფექციები. ბრონქიტი შედის ექიმთან ვიზიტის უხშირეს მიზეზთა ხუთეულში. ბრონქიტი თანაბრად გვხვდება ორივე სქესის პაციენტებში. ყველაზე ხშირად 5 წლამდე ასაკის ბავშვები ავადდებიან. ასევე მაღალია მისი სიხშირე 9-15 წლის ბავშვებში. მწვავე ბრონქიტის სიხშირე წლის განმავლობაში აშშ-ში საშუალოდ 87 შემთხვევაა/ 100.000 მოსახლეზე/კვირაში, ხოლო ზამთრის პერიოდში მისი სიხშირე 150 შემთხვევაა/ 100.000 მოსახლეზე/კვირაში

ბრონქიტის ეტიოლოგია
მწვავე ბრონქიტი უხშირესად დაკავშირებულია რესპირაციულ ვირუსებთან, როგორიცაა გაციების გამომწვევი ვირუსები (რინოვირუსი, კორონავირუსი), გრიპის ვირუსი, ადენოვირუსი, რს-ვირუსი, პარაგრიპის ვირუსი, მარტივი ჰერპესის ვირუსი. მწვავე ბრონქიტის შედარებით უმნიშვნელო ნაწილი განპირობებულია სხვა მიზეზებით (თუმცა მათ შორის უხშირესია მიკოპლაზმა და ქლამიდია) (ცხრილი 1).

ბაქტერიები
• Streptococcus Pneumoniae;
• Heamophilus Influenzae;
• Moraxella catarrhalis (Branhamella catarallis);
• Bordetella pertusis (da parapertusis).
ატიპური გამომწვევები
• Chlamydophila pneumoniae;
• Mycoplasma pneumoniae;
• Legionella.

რისკ-ფაქტორები
• გადაციება;
• ცხვირით სუნთქვის გაძნელება;
• ცხვირ-ხახის ქრონიკული ინფექციები;
• იმუნოდეფიციტური მდგომარეობები;
• ბავშვთა და ხანდაზმული ასაკი;
• თამბაქოს მოწევა (პასიურიც);
• ალკოჰოლიზმი;
• რეფლუქს-ეზოფაგიტი;
• გარემოს დაბინძურება.

კლინიკური ნიშნები
მწვავე ბრონქიტი უხშირესად გამოწვეულია რესპირაციული ვირუსებით, ამიტომ იგი იწყება რესპირაციული ინფექციის ნიშნებით, როგორიცაა შემცივნება, საერთო სისუსტე, მსუბუქი ცხელება (არაუმეტეს 3 დღე), ცხვირიდან გამონადენი, ყელის ტკივილი, კუნთების ტკივილი, ხმის ჩახლეჩა.
ძირითადი კლინიკური ნიშანი ხველაა, რომელიც დაავადების დაწყებიდან 2-4 დღის შემდეგ იჩენს თავს. თავიდან ის მშრალი, შემაწუხებელი ხასიათისაა, შემდეგ პროდუქტიული ხდება. ნახველი თავიდან ლორწოვანია, მოგვიანებით ჩირქოვანი შეიძლება გახდეს. თუმცა ჩირქოვანი ნახველი გამოწვეულია ლეიკოციტების მიგრაციით და ყოველთვის არ მიუთითებს ბაქტერიული ინფექციის არსებობაზე.
ადრეული ასაკის ბავშვები ნახველს ყლაპავენ, რასაც შეიძლება მოჰყვეს ღებინება. დინამიკაში ნახველი თანდათან თხიერდება და 5-10 დღეში ხველა გაივლის. ბრონქიტის სიმპტომები ჩვეულებრივ 2 კვირამდე გრძელდება, თუმცა იშვიათად შეიძლება ხველა გახანგრძლივდეს 4-6 კვირამდე.
ობიექტური გამოკვლევა
ობიექტური გამოკვლევის შედეგები დამოკიდებულია პაციენტის ასაკსა და დაავადების სტადიაზე. ტემპერატურა, როგორც წესი, ნორმალურია, თუმცა შესაძლებელია სუბფებრილურ ციფრებსაც აღწევდეს. ადრეულ ეტაპზე შესაძლოა გამოხატული იყოს ნაზოფარინგიტი, კონიუნქტივიტი და რინიტი. ფილტვების აუსკულტაციური მონაცემები ამ ეტაპზე არ არის შეცვლილი. დაავადების პროგრესირების და ხველის ინტენსივობის მატებასთან ერთად ფილტვების აუსკულტაციური მონაცემები იცვლება, სუნთქვითი ხმიანობა ხდება მკვრივი, მოისმინება მშრალი და სხადასხვა კალიბრის სველი ხიხინი.
ზოგ პაციენტში ისმის მსტვინავი სუნთქვა. ბრონქიტისათვის არ არის დამახასიათებელი ლოკალური სიმპტომატიკა: ლოკალური კრეპიტაცია, ბრონქული სუნთქვა, პერკუტორული ხმიანობის მოყრუება. ასეთ შემთხვევაში გამოსარიცხია პნევმონიის არსებობა. მიკოპლაზმური ეტიოლოგიის ბრონქიტის შემთხვევაში შესაძლებელია კანზე გამონაყარის გაჩენაც.

გართულებები
• პნევმონია (ვითარდება პაციენტთა 5%-ში);
• სუნთქვის მწვავე უკმარისობა;
• წინა პერიოდში Chlamydophila pneumoniae–ის არსებობის სეროლოგიური ნიშნები ნანახი იქნა იმ პაციენტებში, რომელთაც მოზრდილთა ასაკში დაწყებული ასთმა აღენიშნათ. შესაძლოა, ამ პაციენტებში ასთმა ქლამიდიური ბრონქიტის გართულებას წარმოადგენდეს.

ჰოსპიტალიზაციის ჩვენებები
ჩვეულებრივ მწვავე ბრონქიტის მკურნალობა ამბულატორიულად ტარდება. ჰოსპიტალიზაციის ჩვენებას წარმოადგენს:
1. თანმხლები დაავადებები (გულის თანდაყოლილი ანომალია, ფილტვის ქრონიკული პათოლოგია, ნევროლოგიური დარღვევები);
2. სოციალური პრობლემები - ოჯახში მოვლის, მეთვალყურეობის დეფიციტი, ტრანსპორტირების საშუალების არარსებობა;
3. სიმპტომების 2-3 კვირაზე მეტად გახანგრძლივება;
4. ტოქსიკოზის ნიშნები (საეჭვოა ბაქტერიული ტრაქეიტი ან პნევმონია);
5. სიცოცხლისთვის საშიში ნიშნების არსებობა;
6. საკვების და სითხის მიღების შეუძლებლობა.

დიაგნოზი
დაავადების დიაგნოსტიკა ტარდება კლინიკური ნიშნების საფუძველზე. ბრონქიტზე ეჭვი უნდა იქნეს მიტანილი იმ პაციენტებში, რომელთანაც მწვავე რესპირაციული ინფექციის ნიშნები ასოცირებულია ხველასთან. სრული ანამნეზური გამოკვლევა უნდა მოიცავდეს გარემო არის და სიგარეტის ზეგავლენის დადგენას, ეპიდემიოლოგიურ მონაცემებს. სრული ობიექტური გამოკვლევა აუცილებელია, რათა გამოირიცხოს ხველის სხვა მიზეზები, როგორიცაა კარდიოვასკულური დაავადებები და ფილტვის პარენქიმის დაზიანება.
სისხლის საერთო ანალიზი
სისხლის საერთო ანალიზი – არ იძლევა დაავადების დიაგნოსტიკის და მისი მკურნალობის განსაზღვრის საშუალებას. ამიტომ არ არის მიზანშეწონილი მისი რუტინულად ჩატარება. მწვავე ბრონქიტის დროს შეიძლება გამოვლინდეს ლეიკოპენია ან ლეიკოციტოზი, ლიმფოციტოზი, თუმცა ეს არ არის სპეციფიური ამ დაავადებისათვის.
პულსოქსიმეტრია
პულსოქსიმეტრია (ჟანგბადის სატურაციის განსაზღვრა). ჟანგბადის
სატურაციის განსაზღვრა მიზანშეწონილია ჩაუტარდეს ყველა ბავშვს, რომელიც ჰოსპიტალიზებულია სუნთქვის მწვავე უკმარისობით.
რენტგენოლოგიური გამოკვლევა
მწვავე ბრონქიტის დროს გულმკერდის რენტგენოგრამა ნორმალურია ან აღინიშნება ბრონქოგენური გაძლიერება. გულმკერდის რენტგენოგრაფია არ ტარდება რუტინულად.
გულმკერდის რენტგენოგრაფიის ჩვენებებია:
1. პაციენტს აქვს ცხელება, მაგრამ არ აქვს ზემო სასუნთქი გზების დაზიანების სიმპტომები;
2. პაციენტს აქვს თანმხლები დავადება, რომელიც ხელს უწყობს პნევმონიის განვითარებას – ბრონქოექტაზია, დიაბეტი, გულის, ღვიძლის ან თირკმლის პათოლოგია;
3. ანამნეზში პნევმონია (< 1 წელი);
4. ანამნეზში ტუბერკულოზის არსებობა;
5. დაავადების გახანგრძლივება ან უჩვეულო მიმდინარეობა;
6. ეჭვი პნევმონიაზე.
ეტიოლოგიური კვლევა
ნაზოფარინგული სეკრეტიდან შეიძლება ვირუსის გამოყოფა, თუმცა ეს არ არის აუცილებელი დიაგნოსტიკის ან მკურნალობისთვის. ვინაიდან მწვავე ბრონქიტი ძირითადად ვირუსული გენეზისაა, არ არის რეკომენდებული ნახველის მიკრობიოლოგიური თუ მიკროსკოპული კვლევის ჩატარება. სეროლოგიური ტესტით შეიძლება გამომწვევის (მიკოპლაზმის, ქლამიდიის) საწინააღმდეგო სპეციფიური ანტისხეულების დადგენა. პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქციით შესაძლებელია ნებისმიერი ეტიოლოგიური ფაქტორის დადგენა, თუმცა ეს მეთოდი ძვირია და სტაციონარშიც კი რუტინულად არ გამოიყენება.
ფილტვის ფუნქციის შესწავლა
მწვავე ბრონქიტით დაავადებულ პაციენტებში დადგენილია ფილტვის ფუნქციის დაქვეითება, მაგრამ სპიროგრაფია არ არის რუტინულად რეკომენდებული. ფილტვის ფუნქციის შესწავლა ტარდება ბრონქულ ასთმაზე ეჭვის დროს.
C-რეაქტიული ცილა
კვლევები გვიჩვენებენ, რომ ეს ტესტი ხასიათდება ბაქტერიული ინფექციის მიმართ მაღალი მგრძნობელობით (80-100%), და დაბალი სპეციფიურობით (60-70%). C-რეაქტიული ცილა შეიძლება გამოყენებულ იქნას ანტიბიოტიკოთერაპიის კრიტერიუმად ჰოსპიტალიზებულ ბავშვებში. თუმცა დაბალი C-რეაქტიული ცილა არ გამორიცხავს ბაქტერიული ინფექციის არსებობას.

დიფერენციული დიაგნოზი
ცხრილი 2

მართვა
მწვავე ბრონქიტის ძირითადი გამომწვევია ვირუსი, ამიტომ ანტიბიოტიკოთერაპია არ არის ნაჩვენები. პლაცებო-კონტროლირებადი, ორმაგი ბრმა, რანდომიზებული კვლევების მეტა-ანალიზის შედეგად ნაჩვენებია, რომ არ არსებობს მწვავე ბრონქიტის დროს ანტიბიოტიკების გამოყენების ეფექტურობის დამადასტურებელი მონაცემები. ანტიბიოტიკები არ ახდენდნენ ზეგავლენას ხველის შემცირებაზე, არ იცავდნენ მეორადი ბაქტერიული ინფექციების განვითარებისაგან ან მათი მძიმე მიმდინარეობისაგან.

მკურნალობის პრინციპები ბავშვებში
• სითხეების დამატებითი მიწოდება;
• მშვიდი, კომფორტული გარემო;
• ანტიპირეტული საშუალებები;
• ამოსახველებელი საშუალებების ეფექტურობა და სარგებლიანობა ბავშვებში არ არის დადასტურებული;
• ბავშვებში ხველის დამთრგუნველების გამოყენება არ ამცირებს დაავადების ხანგრძლივობას, ამასთან ნახველის ევაკუაციის დათრგუნვამ შეიძლება ხელი შეუწყოს ბაქტერიული გართულების განვითარებას;
ანტიბიოტიკი ინიშნება, თუ საეჭვოა ბაქტერიული ინფექცია. დადგენილია, რომ მწვავე ბრონქიტის დიაგნოსცირებისას ექიმთა 50-79% ნიშნავს ანტიბიოტიკს, მიუხედავად იმისა, რომ ანტიბიოტიკს სარგებელი არ მოაქვს.
ანტიბიოტიკოთერაპიაზე უნდა ვიფიქროთ, თუ:
1. ზოგადი მდგომარეობა უარესდება;
2. ცხელება გრძელდება ერთ კვირაზე მეტ ხანს;
3. აღინიშნება ცხელების მეორე ტალღა;
4. აღინიშნება პროფუზული და ჩირქოვანი ნახველი;
5. ეპიდემიოლოგიური სიტუაციიდან გამომდინარე ეჭვია მიკოპლაზმურ, ქლამიდიურ ინფექციაზე ან ყივანახველაზე;
6. თუ მწვავე ბრონქიტის სიმპტომებთან ერთად აღინიშნება სინუსიტი ან ოტიტი;
7. თუ დაავადება მიმდინარეობს იმ ფაქტორების ფონზე, რომელთაც შეუძლიათ გაზარდონ პნევმონიის განვითარების რისკი (იმუნოდეფიციტი, ალკოჰოლიზმი, გულის ქრონიკული უკმარისობა, ფილტვის ქრონიკული პათოლოგია).
ანტიჰისტამინური პრეპარატები არ არის რეკომენდებული, რადგან ისინი იწვევენ ნახველის გამოშრობას და შეიძლება გააძლიერონ ხველა.
ბავშვებში არ არსებობს მწვავე ბრონქიტის დროს β2-აგონისტების ეფექტურობის დამადასტურებელი მონაცემები;

მკურნალობის პრინციპები მოზრდილებში
1. სითხეების დამატებით მიწოდება ბრონქული სეკრეტის გამოშრობის თავიდან აცილების მიზნით;
2. სიგარეტის მოწევისაგან თავის შეკავება;
3. ანტიპირეტული საშუალებები;
4. ხველის დამთრგუნველი საშუალებები ხშირად ინიშნება ბრონქიტის (განსაკუთრებით შემაწუხებელი ხველით მიმდინარე) დროს. მათ შეიძლება შეამცირონ ხველა, მაგრამ მათი მიღება არ ამცირებს დაავადების ხანგრძლივობას.
5. ამოსახველებელი საშუალებების რუტინული გამოყენება არ არის რეკომენდებული. ნახველის გამათხიერებელი საშუალებების დანიშვნა შესაძლებელია მხოლოდ წებოვანი, ძნელად გამოსაყოფი ნახველის შემთხვევაში;
1. კორტიკოსტეროიდების გამოყენება არ არის რეკომენდებული, ვინაიდან არ არსებობს კვლევა, რომელიც დაადასტურებს მათ ეფექტურობას მწვავე ბრონქიტის დროს.
2. ბრონქოდილატატორების გამოყენება უმნიშვნელო ეფექტს იძლევა გახანგრძლივებული ხველის დროს;

პროგნოზი
პროგნოზი პაციენტთა უმრავლესობაში კეთილსაიმედოა. თუ ხველა გახანგრძლივდა საჭიროა დამატებითი გამოკვლევები.

ნანახია: 19529 | შეფასებულია: 0 | რეიტინგი: [0.00]  



შეფასება

შესაფასებლად გაიარეთ ავტორიზაცია, ან დარეგისტრირდით


კომენტარები

კომენტარის დასამატებლად გაიარეთ ავტორიზაცია, ან დარეგისტრირდით



სახელი

პაროლი


2010 | მაისი–ივნისი | 16

2010 | მარტი–აპრილი | 15

2010 | იანვარი–თებერვალი | 14

2009 | ნოემბერი–დეკემბერი | 13

2009 | სექტემბერი–ოქტომბერი | 12

2009 | ივლისი–აგვისტო | 11

2009 | მაისი–ივნისი | 10

2009 | მარტი–აპრილი | 9

2009 | იანვარი–თებერვალი | 8

2008 | ნოემბერი–დეკემბერი | 7

2008 | სექტემბერი–ოქტომბერი | 6

2008 | ივლისი–აგვისტო | 5

2008 | მაისი–ივნისი | 4

2008 | მარტი–აპრილი | 3

2008 | იანვარი–თებერვალი | 2

2007 | ნოემბერი–დეკემბერი | 1


ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია

საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის სამინისტრო

თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი

ქართული google


დარეგისტრირებულია: 531

ამჟამად საიტზეა: 7

თქვენ ხართ სტუმარი No: 1268403


საიტის ავტორი: კობა კურტანიძე
© Copyright 2009-2017 MODERNPUBLISHING.GE
საიტზე არსებული მასალის გამოყენება ან გავრცელება, საიტის ადმინისტრაციის ნებართვის გარეშე, აკრძალულია.