მსოფლიოს ჯანდაცვა

სიახლეები

მიმოხილვა

თარგმანი

მოლეკულური მედიცინა

ახალი მეთოდები

გაიდლაინი

ადამიანი და გარემო

CASE REPORT

ლიტერატურული გვერდი


ძებნისთვის ჩაწერეთ
4 ან მეტი სიმბოლო



ყვავილები ელჯერნონისათვის [5.00]

კანქვეშა ვენური პორტის იმპლანტაცია, მარტივი გამოსავალი გამოუვალი მდგომარეობიდან [4.50]

ფონ ვილებრანდის დაავადება - სისხლის შედედების პათოლოგია [4.00]

ბოტულიზმით განმეორებით დაავადების შემთხვევა [0.00]

დაბალსიხშირული ელექტრომაგნიტური ველის ზემოქმედება ცალკეული ნეირონის ფუნქციონირებაზე [0.00]


ჰიპერბილირუბინემიის მართვა ახალშობილ ბავშვებში, რომელთა გესტაციური ასაკი 35 და მეტი კვირაა [20862]

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია
WORLD HEALTH ORGANIZATION [9980]

ჰიპოკალცემიის დიაგნოსტიკა და მართვა [9725]

ინტელექტი და მისი განმსაზღვრელი ფაქტორები [9627]

ყვავილები ელჯერნონისათვის [9202]


თემების რაოდენობა: 18
კომენტარები: 5

დაბალსიხშირული ელექტრომაგნიტური ველის ზემოქმედება ცალკეული ნეირონის ფუნქციონირებაზე

ავტორი: ბ. ფარცვანია, ლ. შოშიაშვილი, თ. სურგულაძე, ზ. მოდებაძე, ლ. ანდრიაძე, ლ. სანებლიძე
კიბერნეტიკის ინსტიტუტი, თბილისი
B. Farcvania, l. Shoshiashvili, T. Surguladze, Z. Modebadze, l. Andriadze, l. Saneblidze
Institute of Cibernetiks, Tbilisi, Georgia
Influence of a low-frequency electromagnetic field on functioning separete neuron

>>  The aim of present work was to explore the influence of extremely low frequency electromagnetic fields (8,34 Hz and 217 Hz) utilized in cell phones on habituation of the mollusk single neuron to intracellular stimuli.
The isolated nervous system of the mollusk Helix Pomatia was used in the experiments. Helmholtz coils were used to exposure brain ganglia to the low frequency electromagnetic fields. Peak values of the extremely low frequency fields were between 1 and 6 mT.
Neuron electrophysiology was investigated using a standard microelectrode technique.
Exposure of the neuron to the low frequency electromagnetic fields caused dehabituation to intracellular stimulus. The effect was proportional to the magnetic induction peak value.
The observed dehabituation occurs by degradation of the signal to noise ratio and by alteration of the neuron's normal function.


მობილური ტელეფონი ძირითადად მოქმედებს თავის ტვინზე, რადგან მისი გამოყენება ხდება თავთან ახლოს. არსებობს სამეცნიერო მონაცემები იმის თობაზე, რომ მობილური ტელფონის გამოსხივების დაბალსიხშირული კომპონენტი გავლენას ახდენს ადამიანის ელექტროენცეფალოგრამაზე.

შესავალი
მობილური ტელეფონის მიერ გამოსხივებული სიგნალი შედგება 880-915 მეგაჰერცი სიხშირის გადამტანი ელექტრომაგნიტური ტალღისაგან, რომელიც მოდულირებულია დაბალსიხშირული მართკუთხა იმპულსებით. მართკუთხა იმპულსების მიმდევრობის დრო 120 მილიწამის ტოლია. თითეული მართკუთხა იმპულსეს ხანგრძლივობა 4,6 მილიწამია. ეს ორი სიდიდე განაპირობებს 8,3 ჰერცი და 217 ჰერცი სიხშირით იმუპლსთა მიმდევრობის არსებობას.1
რადიოსიხშირული ელექტრომაგნიტური ველის (880-915 მგჰც) შთანთქმა იწვევს ბიოლოგიურ ქსოვილის გახურებას. მეორეს მხრივ, მობილური ტელეფონის გამოსხივებაში დაბალსიხშიტული კომპონენტების არსებობა ახალი სამეცნიერო დებატების მიზეზი გახდა, ხომ არ ხდება ტვინზე არათერმული უარყოფითი გავლენა ამ დაბალსიხშირული მდგენელების საშუალებით.2-4 არამაიონებელი რადიაციის დოზირების საერთაშორისო კომიტეტის (ICNIRP) მიერ შემუშავებული დებულება 5 ეხება მხოლოდ GSM კავშირგაბმულობისა და, მაშასადამე, მობილური ტელეფონის გამოსხივების მხოლოდ რადიოსიხშირულ მდგენელს, მაშინ როცა დაბალსიხშირული მდგენელი უგულვებელყოფილია, როგორც შესაძლო მავნე ფაქტორი.
მობილური ტელეფონი ძირითადად მოქმედებს თავის ტვინზე, რადგან მისი გამოყენება ხდება თავთან ახლოს. არსებობს სამეცნიერო მონაცემები იმის თობაზე, რომ მობილური ტელფონის გამოსხივების დაბალსიხშირული კომპონენტი გავლენას ახდენს ადამიანის ელექტროენცეფალოგრამაზე.6-8 ეს კომპონენტი ახდენს, აგრეთვე, ნეირონის ფუნქციის ცვლილებას.9-10
მობილური ტელფეონის გამოსხივების დაბალსიხშირული კომპონენტის მოლუსკის ცალკეულ ნეირონზე ზემოქმედების შესწავლას შეუძლია მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანოს გამოსხივების ამ კომპონენტების ტვინზე ზემოქმედების პრობლემის გაგებაში.11-12
აქედან გამომდინარე, მოცემული სამუშაოს მიზანს წარმოადგენდა შეგვესწავლა მობილური ტელეფონის მიერ გამოსხივებული ელექტრომაგნიტური ველის დაბალსიხშირული მდგენელის გავლენა მოლუსკის ცალკეულ ნეირონის სტიმულის მიმართ მიჩვევის პროცესზე. მიჩვევა განიხილება როგორც სწავლების ერთერთი ფორმა. სინაფსური სტიმულის მიმართ ერთეულოვანი ნეირონის მიჩვევა მკაფიოდ არის ახსნილი.13 სინაფსური მიჩვევა ხდება პრესინაფსურ მემბრანაში მედიატორის გამოლევის შედეგად და პოსტსინაფსური მემბრანის დესენსიტიზაციის გამო. რაც შეეხება ნეირონის მიჩვევას უჯრესშიგა დენის იმპულსებით სტიმულაციის მიმართ ჯერჯერობით დადგენილი არ არის.

მეთოდიკა
ექსპერიმენტებში გამოიყენებოდა ვაზის ლოკოკინას ნეირონები. ვახდენდით ნერვული სისტემის იზოლაციას. განგლიების დამუშავება ხდებოდა პრონაზას 0,5%-იან ხსნარში 20 წუთის განმავლობაში. შემდეგ განგლიები ირეცხებოდა სუფთა რინგერის ხსნარში, რის შემდეგაც ხდებოდა შემაერთებელი ქსოვილის ფრთხილად მოცილება.
ექსერიმენტები ტარდებოდა ოთახის ტემპერატურაზე. ამასთანავე ხდებოდა რინგერის ხსნარის ტემპერატურის კონტროლი (23-25°C). ამ ტემპერატურის ცვლილება შემჩნეული არ ყოფილა.
ექსერიმენტებში ვიყენებდით იდენტიფიცირებულ ნეირონებს – მარჯვენა და მარცხენა პარიეტული განგლიების ორივე No3 ნეირონებს. იდენტიფიცირება ხდებოდა Kandel-ის მიხედვით.14
ნეირონში შეგვყავდა ორი მიკროელექტროდი „Piezo Micromanipulators – PM 20“-ის საშუალებით. ამ ელექტროდთაგან ერთი იყო მარეგისტრირებელი, ხოლო მეორის მეშვეობით ხდებოდა ნეირონის სტიმულრება უჯრედშიდა დენის იმპულსებით. მიკროელქტროდები ივსებოდა KCL-ის 2,5 მოლარობის ხსნარით. მიკროელექტროდის წვერის ზომა 1 მიკრონზე ნაკლები იყო, ხოლო წინაღობა არ არემატებოდა 10 მეგაომს. მარეგისტრირებელი მიკორელექტროდი ქლორირებული ვერცხლის მავთულით უერთდდებოდა გამაძლიერებელს.
უჯრედშიდა დენის იმპულსებით სტიმულირებისათვის გამოყენებულ იყო ხელსაწყო „Picoamper source 261“, რომლის გამოსავალი იმართებოდა სპეციალურად შექმნილი მწყვეტარათი და ამრიგად, ნეირონი ღიზიანდებოდა დენის ხანმოკლე 4 მილიწამის ხანგრძლივობის იმპულსებით. ამ იმპულსთა მიმდევრობის სიხშირე 0,9 ჰერცის ტოლი იყო. თითოეული ექსპერიმენტის დაწყებისას ხდებოდა სტიმულის იმ მნიშვნელობის დადგენა, რომელიც ზღურბლოვანი იყო ნეირონის აგზნებისათვის.
ნეირონის აქტივობებს ვიწერდით მონაცემთა არების სიტემა PowerLab ML866 საშუალებით, რომელშიც გამოიყენება პროგრამული პაკეტი Chart 5. იმისათვის, რომ ნერვული განგლია აღმოჩენილიყო სივრცულად ერთგვაროვან მაგნიტურ ველში, მათ ვათავსებდით ჰელმჰოლცის წყვილი კოჭის შუაში. კოჭების დიამეტრი 11 სმ იყო. ისინი დაშორებული იყვნენ ერთამნეთისაგან 5,5 სმ-ით. მაგნიტური ვლის ინდუქციას განვსაზღვრავდით ხელსაწყო „Koshava 5“-ს საშუალებით. დაბალსიხშირული გენრატორი მიერთებული იყო გამაძლიერებელთან, რომელიც კვებავდა ჰელმჰოლცის კოჭებს. მაგნიტური ინდუქციის პიკური მნიშვნელობა კოჭების ცენტრში იცვლებოდა 1-6 მილიტესლას ფარგლებში. „Koshava 5“-ის მთელი სისტემა მოთავსებულ იყო ეკრანირებულ კამერაში.

შედეგები
უჯრედშიდა სტიმულაციას ნეირონი პასუხობდა თითოეულ მასტიმულირებელ იმპულსზე თითო ქმედების პოტენციალით. განსაზღვრული დროით (მიჩვევის დრო) სტიმულაციის შემდეგ ნეირონი იწყებდა სტიმულზე რეაქციის ამოგდებას, შემდგომ ეს პროცესი ღრმავდებოდა და ბოლოს ნეირონი აღარ პასუხობდა არცერთ მასტიმულირებელ უჯრედსშიდა იმპულსს ქმედების პოტენციალების აღმოცენებით. თუ ნეირონს ვაღიზიანებდით ზღურბლზე ოდნავ მაღალი ამპლიტუდის მქონე უჯრედსშიდა იმპულსებით, მიჩვევას ჭირდებოდა 1-2 წუთი. ასეთ პირობებში ნეირონის მიერ გენერირებულ ქმედების პოტენციალთა საშუალო რიცხვი 30-50 იყო. მიჩვევის შენახვის დრო დამოკიდებული იყო იმაზე, თუ რამდენ ხანს გავაგრძელებდით ნეირონის სტიმულაციას მიჩვევის დადგომის შემდგომ. რაც მეტი იყო ასეთი სტიმულაციის დრო, მით მეტ ხანს ინახებოდა მიჩვევა. ამრიგად, მიჩვევის დადგომის შემდგომ სტიმულაციის გაგრძელების პირობებში ნეირონი არც ერთ ქმედების პოტენციალს აღარ გენერირებდა. ექსპერიმენტებმა ცხადყვეს, რომ ეს წესი ირღვევა, თუ ასეთი გაგრძელებული სტიმულაციის დროს მოხდება ნეირონის ექსპოზიცია დაბალსიხშირული ელექტრომაგნიტური ველის მიმართ. ე.ი. თუ ხდებოდა მიჩვევა, სტიმულაციის გაგრძელება მიჩვევის დადგომის შემდეგ და ამ დროს ჰელჰოლცის კოჭებში გავატარებდით 8,3 ჰერცის 217 ჰერცის ან 2 ჰერცი სიხშირის მქონე დენს (მობილურის კომპონენტები), ხდებოდა ნეირონის მიერ ქმედების პოტენციალთა აღმოცენება, ანუ სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, მიჩვევის დარღვევა. ცნობილია, რომ ჰელმჰოლცის კოჭებში დაბალი სიხშირის დენის გატარება იწვევს კოჭებსშუა არეში და მის ცენტრშიც იგივე სიხშირით მაგნიტური ველის ცვლილებას, რა სიხშირეც გააჩნია მკვებავ ცვლად დენს. ცვლადი მაგნიტური ველი კი აღძრავს იმავე სიხშირით ცვლად ელექტრულ ველს. ე.ი გვექნება ცვლადი ელექტრომაგნიტური ველი, რომლის მაგნიტური კომპონენტი ზემოქმედებს ნეირონზე და არღვევს ნეირონის მიჩვევას სტიმულის მიმართ (სურ. 1).
მიჩვევის დარღვევის ეფექტის სიძლიერე დამოკიდებულია ელექტრომაგნიტური ველის სიხშირეზე. მაქსიმალური ეფექტი ჰქონდა 8,3 ჰერცს. ამასთანავე, მიჩვევის დარღვევის ეფქტი პირდაპირაა დამოკიდებული მაგნიტური ინდუქციის პიკურ მნიშვნელობაზე. ეს მოვლენა ილუსტრირებულია სურათზე 2.

განსჯა
უჯრედშიდა იმპულსებით ნეირონის სტიმულაციისას ხდება ნეირონის მემბრანის წინაღობის გაზრდა მასტიმულირებელი მიკროელქტროდის წვერის მიდამოში. ეს იონური არხების დეაქტივაციით უნდა იყოს გამოწვეული. ეს ეხება როგორც ნატრიუმის, ასევე კალციუმის იონების არხებს. აღნიშნული ინაქტივაცია ამცირებს მემბრანული პოტენციალის შეშფოთების ამპლიტუდას, რომელიც გამოწვეულია უჯრედშიდა დენის იმპულსებით, რაც თავის მხრივ ანელებს აღგზნების ელექტროტონურ გავრცელებას ტრიგერული ზონის მიმართულებით, რასაც საბოლოოდ მივყავართ იქამდე, რომ სტიმული ტრიგერულ ზონას აღწვს იმდენად შემცირებული სახით, რომ აღარ არის საკმარისი ქმედების პოტენციალის აღმოსაცენებლად. ე.ი. ადგილი აქვს მიჩვევის დაწყებას.
როდესაც ნეირონი აღმოჩნდება ელექტრომაგნიტურ ველში, ველის მდგენელი ძალები მოქმედებენ იონური არხების დამუხტულ ცენტრებზე და იწვევენ არხების აქტივაციას. ეს თავის მხრივ იწვევს ქმედების პოტენციალთა აღძვრას. ე.ი. მიჩვევის დარღვევას. ელქტრომაგნიტური ველის სამიზნეს კალციუმის იონები წარმოადგენენ.15 ეს უნდა იწვევდეს ნეირონში კალციუმის იონების კონცენტრაციის გაზრდას.16 ის ფაქტი, რომ ორ სხვადასხვა სიხშირეს არათანაბარი ეფექტი გააჩნია, იმაზე უნდა მიუთითებდეს, რომ ადგილი უნდა ჰქონდეს ე.წ. სიხშირულ ფანჯარას, რაც აღწერილია მრავალი ავტორის მიერ.17,18
ნეირონი მრავალფუნქციური ელემენტია. მის აქტივობაში ერთერთი მთავარი პროცესი პლასტიურობაა. პლასტიურობის ერთერთი ფორმა კი მიჩვევაა. ამრიგად, მიჩვევა შეიძლება განვიხილოთ როგორც ინფორმაციის შენახვა (ჩაწერა) ცალკეული ნეირონის დონეზე. გამომდინარე აქედან, მიჩვევის დარღვევა შეიძლება განვიხილოთ, როგორც ჩავარდნა ნეირონის მიერ ინფორმაციის შენახვის პროცეში.
ამრიგად, ჩვენს მიერ მიღებული ექსპერიმენტული მასალა ნათელჰყოფს, რომ იმ სიხშირის (დაბალი) ელექტრომაგნიტური ველი, რომელიც გამოიყენება მობილურ ტელეფონებში მოდულაციისათვის, არღვევს ნეირონის ნორმალურ ფუნქციონირებას და ნეირონის მიერ ინფორმაციის შენახვის უნარს აქვეითებს.

ლიტერატურა

ნანახია: 3151 | შეფასებულია: 0 | რეიტინგი: [0.00]  



შეფასება

შესაფასებლად გაიარეთ ავტორიზაცია, ან დარეგისტრირდით


კომენტარები

კომენტარის დასამატებლად გაიარეთ ავტორიზაცია, ან დარეგისტრირდით



სახელი

პაროლი


2010 | მაისი–ივნისი | 16

2010 | მარტი–აპრილი | 15

2010 | იანვარი–თებერვალი | 14

2009 | ნოემბერი–დეკემბერი | 13

2009 | სექტემბერი–ოქტომბერი | 12

2009 | ივლისი–აგვისტო | 11

2009 | მაისი–ივნისი | 10

2009 | მარტი–აპრილი | 9

2009 | იანვარი–თებერვალი | 8

2008 | ნოემბერი–დეკემბერი | 7

2008 | სექტემბერი–ოქტომბერი | 6

2008 | ივლისი–აგვისტო | 5

2008 | მაისი–ივნისი | 4

2008 | მარტი–აპრილი | 3

2008 | იანვარი–თებერვალი | 2

2007 | ნოემბერი–დეკემბერი | 1


ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია

საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის სამინისტრო

თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი

ქართული google


დარეგისტრირებულია: 531

ამჟამად საიტზეა: 8

თქვენ ხართ სტუმარი No: 1268404


საიტის ავტორი: კობა კურტანიძე
© Copyright 2009-2017 MODERNPUBLISHING.GE
საიტზე არსებული მასალის გამოყენება ან გავრცელება, საიტის ადმინისტრაციის ნებართვის გარეშე, აკრძალულია.