იუბილე

არქივი

NOTA BENE

დისკუსია

სიახლეები

EBM კლასი

მიმოხილვა

MEDIA RELEASE

თარგმანი

გაიდლაინი

სამედიცინო ბიულეტენი

CASE REPORT

ლიტერატურული გვერდი


ძებნისთვის ჩაწერეთ
4 ან მეტი სიმბოლო



ყვავილები ელჯერნონისათვის [5.00]

ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომი [5.00]

სპიგელის თიაქარი [0.00]

კონტარაცეფციის საკითხები სამეანო ფისტულის მენეჯმენტში [0.00]

დედათა სიკვდილობა და აბორტი: თავიდან აცილებადი, მაგრამ ჯერ კიდევ პრობლემატური საკითხი [0.00]


მწვავე ბრონქიტი [19529]

ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომი [16731]

თავისუფალი რადიკალები, ანტიოქსიდანტები, რეზვერატროლი, ღვინო, და ღვინო ქართული [14238]

ვისცერული ლეიშმანიოზი [10211]

სპიგელის თიაქარი [5162]


თემების რაოდენობა: 20
კომენტარები: 0

ვისცერული ლეიშმანიოზი

ავტორი: მ. ქაჯაია, ქალთა და ბავშვთა დაცვის კავშირი

>>  ვისცერული ლეიშმანიოზი სისტემური დაავადებაა, რომელიც აზიანებს ძვლის ტვინს, ელენთას, ღვიძლს, ლიმფურ კვანძებს და მკურნალობის არჩატარების შემთხვევაში ლეტალური გამოსავლით სრულდება. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემების მიხედვით მსოფლიოში ყოველწლიურად ვისცერული ლეიშმანიოზის დაახლოებით 500 000 ახალი შემთხვევა რეგისტრირდება. უკანასკნელ წლებში ვისცერული ლეიშმანიოზის გავრცელების გეოგრაფიული არეალი მნიშვნელოვნად გაიზარდა, რასაც თან ახლავს ამ დაავადების ახალ შემთხვევათა რაოდენობის მკვეთრი ზრდა.


სურათი 1. Leishmania donovani (მწვანე), წითელი – ციტოპლაზმა, ლურჯი – ბირთვი

შესავალი და საფუძვლები
ვისცერული ლეიშმანიოზი (ვლ) რეტიკულოენდოთელური სისტემის სისტემური დაავადებაა, რომელიც გამოწვეულია ობლიგატური უჯრედშიდა პარაზიტით Leishmsnia donovani. დაავადება, ჩვეულებრივ, აზიანებს ძვლის ტვინს, ელენთას, ღვიძლსა და ლიმფურ კვანძებს. მკურნალობის გარეშე შესაძლოა ლეტალური გამოსავალი.

გეოგრაფიული გავრცელება და ვისცერული ლეიშმანიოზის ეპიდემიოლოგია მსოფლიოში
ვისცერული ლეიშმანიოზი 60-ზე მეტ ქვეყანაში ენდემური დაავადებაა (სურ. 2). მათი უმეტესობა ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში მდებარეობს. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით მსოფლიოში ლეიშმანიოზით 12 მილიონი ადამიანია დაავადებული. ყოველწლიურად ლეიშმანიოზის 1.5-დან 2 მილიონამდე ახალი შემთხვევა რეგისტრირდება, რომელთა 50-75%-ს კანის ლეიშმანიოზი წარმოადგენს.
უკანასკნელ წლებში ვისცერული ლეიშმანიოზის შემთხვევათა გეოგრაფიული არეალი მნიშვნელოვნად გაიზარდა. ეს ნაწილობრივ ხელოვნური ცვლილებებითაა გამოწვეული, როგორებიცაა მიგრაცია, ტყის გაჩეხვა, ურბანიზაცია, იმუნიტეტის დაქვეითება და კვების ნაკლებობა.
ენდემური ვლ-ს ძირითადი ისტორიული კერებია ინდოეთი, ცენტრალური აზია, აღმოსავლეთ აფრიკა, ხმელთაშუა ზღვის აუზი და ბრაზილია. L. donovani-ს ანთროპონოტური ქვესახეობა გვხვდება ინდოეთსა და აღმოსავლეთ აფრიკაში, მაშინ როდესაც ზოონოტური სახეობა ვრცელდება ცენტრალური აზიიდან ბრაზილიამდე. ვლ-ს დაავადების უდიდესი კერაა ინდოეთი. 1875 წლიდან 1950 წლამდე დაავადება ატარებდა ეპიდემიურ ხასიათს; სამი უმძიმესი ეპიდემიური აფეთქება აღინიშნა ასსამის შტატში, ხოლო შემდეგ გავრცელდა ინდოეთის სხვა შტატებში. ამჟამად, მსოფლიოში ვლ-ს შემთხვევათა 90%-ზე მეტი გვხვდება ინდოეთში, ბანგლადეშში, ნეპალში, სუდანსა და ბრაზილიაში.
შეერთებულ შტატებში ლეიშმანიოზი იშვიათია. კანის ლეიშმანიოზის პერიოდული შემთხვევები აღნუსხულია სამხრეთ ტექსასში. ძაღლებში ვლ-ს კერა დადგინდა1979-1980 წლებში ოკლაჰომაში, თუმცა არ იყო აღწერილი შემთხვევები ადამიანებში.
ვლ-ს შეუძლია გამოიწვიოს ფართომასშტაბიანი ეპიდემიები სიკვდილიანობის მაღალი მაჩვენებლით. მაგ., 1980 წელს სამხრეთ სუდანში იყო ეპიდემია, რომელმაც 100,000 ადამიანი იმსხვერპლა – 1988 წლიდან 1994 წლამდე, ერთი პროვინციის 1 მილიონზე ნაკლებ მოსახლეობაში. აღმოსავლეთ აფრიკაში ვლ 4 000-ზე მეტი ადამიანის სიკვდილის მიზეზია ყოველწლიურად.
ბუნებრივი გარემო-პირობების ცვლილება ზეგავლენას ახდენს ეკოლოგიურ ურთიერთობებზე ადამიანებს, ინფექციის გადამტანებსა და წყლის საცავ სისტემებს შორის; რაც აისახება პარაზიტის მსოფლიო მასშტაბით გეოგრაფიულ გავრცელებაზე. ამის მაგალითებია ბრაზილია, კოლუმბია და ვენესუელა, სადაც ურბანიზაციამ და მიგრაციამ ვლ-ით დაავადების კოეფიციენტის ზრდა გამოიწვია. ბრაზილიაში 1998 წელს 2154 შემთხვევა დაფიქსირდა, 1999 წელს კი ვლ-ით დაავადების კოეფიციენტი 3892 შემთხვევამდე გაიზარდა; ხოლო 4511 შემთხვევამდე 2000 წელს. უფრო სპეციფიკური ვითარება იყო ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბრაზილიაში, სადაც მასიური იმიგრაცია ხდება, ZVL-ს კოეფიციენტმა დრამატულ მაჩვენებლებს მიაღწია – 1998 წ – 1840 შემთხვევა; 1999 წ – 3200, ხოლო 2000 წელს 4880 შემთხვევა. მსგავსი ფენომენი დაფიქსირდა კოლუმბიასა და ვენესუელაში. უკანასკნელ ხანებში ჩრდილო-დასავლეთ საუდის არაბეთში, რეგიონში, რომელიც არაეპიდემიურად ითვლებოდა, ზოონოზური ვისცერული ლეიშმანიოზის ახალი კერაა აღმოჩენილი.
სამხრეთ ევროპაში ვლ თავდაპირველად მხოლოდ სოფლად შეიმჩნეოდა, მაგრამ იგი თანდათან ვრცელდება ქალაქების გარეუბნებში, სადაც უპატრონო ძაღლები და ხელსაყრელი პირობებია ინფექციის გადამტანთა არსებობისათვის.
სოფლებში ვლ-ს კოეფიციენტი უფრო მაღალია ვიდრე ქალაქებში, ინფექციის გადამტანთათვის ხელსაყრელი პირობების გამო, თუმცა დაავადება უფრო ურბანული გახდა უკანასკნელ წლებში. კოღოების სეზონური აქტიურობის გამო ვლ-ს შემთხვევები ჩვეულებრივ გვხვდება ოქტომბრიდან თებერვლამდე. არ გვხვდება გამოკვეთილი გენდერული მიდრეკილება, თუმცა მამაკაცები უფრო ხშირად ავადდებიან, ვიდრე მდედრობითი სქესის წარმომადგენლები, როგორც ჩანს ეს განპირობებულია გარეთ მათი უფრო მეტი საქმიანობის გამო და შედეგად დაავადების გადამტანებთან უფრო აქტიური კონტაქტით; ვლ-ით დაავადების რისკი ყველაზე მაღალია შებინდებიდან განთიადამდე, მაშინ როდესაც კოღოები ყველაზე აქტიურები არიან. არ აღინიშნება განსაკუთრებული ასაკი, ვლ-ს არ ახასიათებს ასაკობრივი უპირატესობა, ხმელთაშუაზღვის ვლ-ის გამოკლებით, რომელსაც იწვევს L. donovani infantum; იგი ძირითადად აავადებს ბავშვებს, თუმცა მსგავსი შემთხვევები მოზრდილებშიც არის შემჩნეული, განსაკუთრებით, იმ ინდივიდებში, რომლებსაც იმუნიტეტის დაქვეითება აღენიშნებათ.13 ვლ-ს სხვა ტიპები გვხვდება ყველა ასაკობრივ ჯგუფში. არ გვხვდება ვლ-ს რასობრივი უპირატესობა. 5, 20
შეიძლება თამამად ითქვას, ვისცერული ლეიშმანიოზი ყველაზე უყურადღებოდ დატოვებული ტროპიკული დაავადებაა მსოფლიოში. იგი უფრო ხშირია მეტად ღარიბ და პოლიტიკურად არასტაბილურ ადგილებში, სადაც ძალიან ძნელია პრევენციული ზომების განხორციელება და სათანადო სამედიცინო მომსახურებისა და მკურნალობის მიღება.

ლეიშმანია/შიდსი თანა-ინფექცია
მზარდმა და ნაწილობრივმა გეოგრაფიულმა დამთხვევამ. ენდემურ რეგიონებში ლეიშმანიოზი არის ყველაზე ხშირი ოპორტუნისტული პარაზირული ინფექცია შიდსის მქონე პაციენტებში ტოქსოპლაზმოზისა და კრიპტოსპორიდიოზის შემდეგ. თანაინფექციის უმეტესობა ლეიშმანიოზის ვისცერულ ფორმას წარმოადგენს.
შიდსი ზრდის ვლ-ს რისკს 100-დან 1000-მდე ენდემურ კერებში და განაპირობებს უფრო მძიმე მიმდინარეობას. თავად ვლ შიდსით ინფიცირებულ პირებში აქვეითებს იმუნიტეტს და აჩქარებს ვირუსულ ავტორეპროდუქციას და ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსის ინფექციის შიდსად ჩამოყალიბებას, ამავე დროს ზრდის სხვა ოპორტუნისტული (პირობით-პათოგენური) ინფექციების რისკაც.
ლეიშმანია/ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსის თანა-ინფექცია უკვე 34 ქვეყანაშია აღწერილი – უმეტესობა სამხრეთ-დასავლეთ ევროპაში. ამ შემთხვევათა 55%-ზე მეტი ამ მხარეში გვხვდება 31-დან 40 წლამდე ასაკობრივ ჯგუფში. აღწერილ შემთხვევათაგან 83%-ზე მეტი მამრობითი სქესისაა.
ლეიშმანია/ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსის შემთხვევათა 70%-ზე მეტი სამხრეთ-დასავლეთ ევროპიდან ნარკოტიკების ინტრავენური მომხმარებლებზე მოდის.
ასევე აღსანიშნავია, რომ ესპანეთში თანა-ინფექციების შემთხვევათა 6%-ის გადაცემა სისხლისა და სისხლის პროდუქტების გადასხმით ხდება.
თანა-ინფექციათა შემთხვევების უმეტესობა აღწერილია ბრაზილიაში. მოსალოდნელია, რომ ლეიშმანია/ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსის შემთხვევათა რაოდენობა მოიმატებს აფრიკაში. 36
ლეიშმანია/ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსის თანა-ინფექციებმა შესაძლოა ზოონოზური ვლ-ს ეპიდემიოლოგიურ ცვლილებებამდე მიგვიყვანოს. თანა-ინფიცირებულ პაციენტების სისხლში პარაზიტების დიდი რაოდენობის გამოვლენა ხდება, რაც მათი დაავადების რეზერვუარად გარდაქმნის რისკს წარმოშობს (აინფიცირებს დაავადების გადამტანს). შედეგად, არსებობს ეპიდემიის განვითარების რისკი.

ეტიოლოგია
როგორც ზემოთ აღინიშნა ვისცერული ლეიშმანიოზის ეტიოლოგიური აგენტი არის უჯრედშიდა პარაზიტი Leishmania donovani. ტაქსონომიური კლასიფიკაციით იგი მიეკუთვნება ერთუჯრედიანი უმარტივესების ჯგუფს (უჯრედშიდა ორგანიზმების ფართო ჯგუფი) და ტრიპანოსომატების ოჯახს. წარსულში ლეიშმანიის სახეობები კლასიფიცირდებოდა სხვადასხვა ქვესახეობებად მათი გეოგრაფიული გავრცელებისა და კლინიკური მანიფესტაციის მიხედვით. ამჟამად ეს კლასიფიკაცია ოდნავ შეიცვალა პარაზიტის მოლეკულურ სპეციფიკაციაზე დაყრდნობით. ვლ იწვევს Leishmania donovanis-ის რამდენიმე ქვესახეობა (ცხრ. 1).
დაავადების რეზერვუარის თანახმად ვლ შეიძლება დაიყოს ზოონოზურ და ანთროპონოზურ ვისცერულ ლეიშმანიოზად. ანთროპონოზური ვლ გავრცელებულია აღმოსავლეთ აფრიკისა და ინდოეთის ქვეკონტინენტზე (ბანგლადეში, ინდოეთი და ნეპალი), დაავადების გამომწვევი არის L. donovani.donovani და ადამიანები პარაზიტის რეზერვუარები არიან. L. donovani. infantum იწვევს ზოონოზურ ვლ-ს ხმელთაშუა ზღვის რეგიონსა და აზიაში. L. donovani.chagasi იწვევს ზოონოზურ ვლ-ს ლათინურ ამერიკაში. ძაღლები და გარეული ცხოველები პარაზიტის რეზერვუარები არიან ზოონოზური ვლ-ისათვის.
ვლ-ის გადამტანია ფლებოტომუსის გვარის მდედრი კოღო (სურ. 3) მსოფლიოში ფლებოტომუსის 700 სხვადასხვა სახეობა არსებობს, მაგრამ მხოლოდ 30 სახეობას შეუძლია გადასცეს დაავადება. ვლ იშვიათად შეიძლება გადაეცეს ფეხმძიმე დედიდან ბავშვს. იგი ასევე შეიძლება გადაეცეს ინფიცირებული სისხლის გადასხმით ან დაბინძურებული ნემსებით, მაგრამ გადაცემის ეს ფორმები პრაქტიკულად არ გვხვდება ჯანმრთელ ადამიანებში. აღსანიშნავია, რომ გადაცემის ეს ფორმა მნიშვნელოვანია შესუსტებული იმუნიტეტის მქონე პაციენტებში.
სასიცოცხლო ციკლი ორი განსხვავებული მორფოლოგიური სტადიისგან შედგება: უჯრედშიდა ამასტიგოტები (პარაზიტი შოლტის გარეშე) და პრომასტიგოტები (შოლტიანი ფორმები). ამასტიგოტები გვხვდება ძუძუმწოვართა მონონუკლეალურ-ფაგოციტურ სისტემაში, ხოლო პარომასტიგოტები მოიპოვება გადამტანი ფლებოტომუსის ნაწლავის ტრაქტში ან პარაზიტის კულტურის ნიადაგში.
ინფიცირებული ფლებოტომუსის კბენის შედეგად ხდება პარაზიტის პრომასტიგოტების ანუ შოლტიანი ფორმების კანში ინოკულაცია. კანში პრომასტიგოტები ფაგოციტირდება მაკროფაგების მიერ, სადაც ისინი ამასტიგოტებად გარდაიქმნებიან (უშოლტო სტადია). შემდეგ ამასტიგოტები სისხლის გზით ვრცელდება რეტიკულო-ენდოთელური სისტემის ორგანოებში (ძვლის ტვინი, ელენთა, ღვიძლი, ლიმფური კვანძები) და ვითარდება ვისცერული ლეიშმანიოზის კლინიკური სურათი.

კლინიკური მანიფესტაცია
დაავადების კლინიკური მანიფესტაცია დამოკიდებულია რამდენიმე ფაქტორზე, პარაზიტის ორგანიზმ-მატარებლის იმუნური რეაქტიულობაზე, L. donovani–ის ქვესახეობაზე მის ვირულენტობაზე და სხვ. ინკუბაციური პერიოდი ჩვეულებრივ 2-6 თვეა, მაგრამ შეიძლება მერყეობდეს 10 დღიდან რამდენიმე წლამდე.
ძირითადი კლინიკური სიმპტომები: 1) ცხელება, რომელიც წყვეტილი და არარეგულარულია, ჩვეულებრივ 38-39°C ტემპერატურით, მაგრამ შეიძლება 40-41°C-მდეც ავიდეს. იგი ხასიათდება დღეში რამდენიმეჯერ მომატებით. 2) სპლენომეგალია თავიდანვე გვხვდება და თითქმის ყოველთვის აღინიშნება. ელენთა ჩვეულებრივ ერთგვაროვანი, მაგარი და უმტკივნეულოა. ელენთის ზომა ჩვეულებრივ დამოკიდებულია დაავადების ხანგრძლივობაზე. 3) ჰეპატომეგალია ნაკლებადაა გამოხატული და გვხვდება ვლ-ში სპლენომეგალიის შემდეგ. ღვიძლი ოდნავ გადიდებულია და უმტკივნეულო. 4) ზედაპირული ლიმფური კვანძები დიდდება ვლ-ს დროს. კვანძები პატარა, მობილური და უმტკივნეულოა.
ანემია ვისცერული ლეიშმანიოზის ყველაზე გავრცელებული ჰემატოლოგიური სიმპტომია. იგი პროგრესულად იზრდება და ინტენსიური ხდება. ლეიკოპენია ნეიტროპენიით ასევე დაავადების დამახასიათებელი სიმპტომია. კლებულობს თრომბოციტების რაოდენობაც. ჰემატოლოგიური ცვლილებები განპირობებულია იმით, რომ პარაზიტი აზიანებს ძვლის ტვინს, რაც იწვევს ნორმალური ჰემოპოეზის დათრგუნვას.
ირღვევა პლაზმური ცილების ბალანსიც, შეიმჩნევა პოლიკლონური იმუნოგლობულინების (ძირითადად IgG).
დაავადების პროგრესირებასთან ერთად კლინიკური სიმპტომები მძიმდება. ვლ ქრონიკული დაავადებაა, რომელიც ნელა მიმდინარეობს რამოდენიმე თვის, ზოგჯერ წლის განმავლობაშიც კი. კლინიკური სიმპტომები პროგრესულად ღრმავდება, ორგანიზმი უძლურდება და აღწევს კახექსიას, ანემია და ლეიკოპენია უფრო ძლიერდება და მძიმდება, სპლენომეგალია პროგრესირებს და ზოგჯერ აღწევს ბოქვენამდე (განსაკუთრებით ბავშვებში). ასციტი შეიმჩნევა დაავადების მეტად გვიან ეტაპზე, რომელიც დაავადების პროგნოზის ცუდი კრიტერიუმია. ეს უჩვეულო სიმპტომები უფრო ხშირია ინდური ვისცერული ლეიშმანიოზისას. მკურნალობის გარეშე დაავადების შემთხვევათა 95% სასიკვდილოა და პაციენტები იღუპებიან შემთხვევითი ინფექციებით ან ჰემორაგიით. დროულ, სპეციფიურ მკურნალობას კი ჩვეულებრივ პაციენტის განკურნებამდე მივყავართ.

დიაგნოზი
ვლ-ს დიაგნოზი რთულია და ეყრდნობა ადგილობრივ ეპიდემიოლოგიურ ფაქტორებს, კლინიკურ მონაცემებსა და ლაბორატორიული გამოკვლევების შედეგებს. დიაგნოზის დადასტურება ხდება L. donovani–ის ძვლის ტვინის, ელენთის, ღვიძლის ან ლიმფური კვანძის პუნქტატის გიმზა-რომანოვსკის წესით შეღებილი ნაცხის მიკროსკოპირებით. ყველაზე მაღალი მგრძნობელობით გამოირჩევა ელენთის პუნქტატში პარაზიტის აღმოჩენა (98%), თუმცა ამ მეთოდს იშვიათად მიმართავენ ელენთის დაზიანების მაღალი რისკის გამო. სადღეისოდ ვისცერული ლეიშმანიოზის კონფირმაციულ სადიაგნოსტიკო მეთოდად ითვლება ძვლის ტვინის პუნქცია და პუნქტატში პარაზიტის აღმოჩენა მიკროსკოპიული დათვალიერების დროს. ამ მეთოდის მგრძნობელობა 80-85%-ს შეადგენს. ძვლის ტვინის პუნქცია მოზრდილებში ხდება მკერდის ძვლიდან, ხოლო ბავშვებში თეძოს ქედიდან (სურათი 4, 5).
დამატებითი სადიაგნოსტიკო მეთოდია პარაზიტის კულტივირება. L. donovani–ის კულტურები იზრდება NNN ნიადაგზე (კულტივირების ვადა 1-3 კვირა). დადებითი კულტურები მიიღება შემთხვევათა 75%-ში.
პარაზიტის აღმოჩენა ძვლის ტვინის პუნქტატში პოლიმერიზაციის ჯაჭვური რეაქციის (PCR) მეთოდით ყველაზე მაღალი მგრძნობელობის და სპეციფიკურობის მქონე (100%-მდე) მეთოდია. იგი გამოიყენება იმ შემთხვევაში თუ ნაცხის მიკროსკოპირებით პარაზიტის აღმოჩენა ვერ ხერხდება.
სადღეისოდ შემუშავებულია რამოდენიმე სეროლოგიური ტესტი სისხლში ვისცერული ლეიშმანიოზის საწინააღმდეგო ანტისხეულების აღმოსაჩენად, მაგრამ მათი გამოყენება ლიმიტირებულია დაბალი მგრძნობელობის და სპეციფიკურობის გამო. მიუხედავად ამისა სეროლოგიური ტესტები გამოიყენება ზოგიერთ ენდემურ ქვეყანაში, როგორც დამატებითი სადიაგნოსტიკო მეთოდი.
სადღეისოდ ვისცერული ლეიშმანიოზის კონფირმაციულ სადიაგნოსტიკო მეთოდად ითვლება ძვლის ტვინის პუნქცია და პუნქტატში პარაზიტის აღმოჩენა მიკროსკოპიული დათვალიერების დროს.
ანტიგენის გამოვლენა უფრო სპეციფიურია ვიდრე ანტისხეულის გამოვლენის ტესტები განსაკუთრებით შესუსტებული იმუნიტეტის პაციენტებში, სადაც აღინიშნება ანტისხეულის წარმოქმნის დეფიციტი. ლატექს-აგლუტინაციის რეაქცია (KATEX) გამოავლენს ლეიშმანიურ ანტიგენებს ვლ-ით დაავადებული პაციენტების შარდში.
ლეიშმანიის კანის ტესტი (მონტენეგროს ტესტი), რომელიც ზომავს შეფერხებული ტიპის ჰიპერმგრძნობელობას უარყოფითია მწვავე ვლ-ის დროს, მაგრამ დადებითი ხდება კლინიკური მკურნალობიდან რამდენიმე თვის შემდეგ. ამდენად ეს ტესტი სასარგებლოა ეპიდემიოლოგიური კვლევებისათვის, რომლის დროსაც იგი ავლენს ასიმპტომურ ინფექციებს.
სისხლის უჯრედის სრული ანალიზი დამატებითი დიაგნოსტიკური პროცედურაა, სადაც შეიძლება გამოვლინდეს ანემია, ლეიკოპენია შესაბამის მონოციტოზთან და ლიმფოციტოზთან ერთად, და თრომბოციტოპენია. პერიფერიულ სისხლში ეს ცვლილებები გამოწვეულია ძვლის ტვინის ინფილტრაციით.

ვისცერული ლეიშმანიოზის მკურნალობა
ვლ-ის მკურნალობისას პირველი რიგის მედიკამენტებია ხუთვალენტიანი ანტიმონის პრეპარატები. მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მიერ რეკომენდირებული დოზაა 20 მგ/კგ ინექცია კუნთში, 30 დღის განმავლობაში. ამჟამად არსებული ანტიმონიეს პრეპარატებია: პენტოსტამი (ნატრიუმის სტიბოგლუკონატი), გლუკანტიმი (მეგლუმინ ანტიმონიატი) და ნატრიუმის ანტიმონ გლუკონატი (ნატრიუმის სტიბოგლუკონატის ანალოგი). თუმცა ხუთვალენტიან ანტიმონიეს პრეპარატების გამოყენებას უარყოფითი მხარეც გააჩნია: მედიკამენტის მიღება ხდება პარენტერალური გზით, აქვს მრავალი გვერდითი მოვლენა, ჰეპატოტოქსიურია და უკანასკნელ წლებში ხშირია ამ პრეპარატის მიმართ რეზისტენტობის განვითარება, განსაკუთრებით ინდოეთში.
ამფოტერიცინ B და პენტამიდინი ალტერნატიული მედიკამენტებია, რომლებიც გამოიყენება ანტიმონური პრეპარატების მიმართ რეზისტენტული ვლ-ის სამკურნალოდ. ამ მედიკამენტებსაც ახასიათებთ მრავლობითი გვერდითი მოვლენები და ამიტომ მათი გამოყენება შეზღუდულია. ლიპოსომური ამფოტერიცინ B ყველაზე ეფექტური და უსაფრთხო პრეპარატია, რომელიც მოწოდებულია ვლ-ს სამკურნალოდ. თუმცა მაღალი ფასის გამო ეს პრეპარატი ხელმიუწვდომელია მრავალი ენდემური ქვეყნისთვის.
ვლ-ის საწინააღმდეგო რამოდენიმე ახალმა პრეპარატმა გაიარა კლინიკური გამოცდა უკანასკნელ წლებში. მათ შორის ყველაზე იმედის მომცემია მილტეფოზინი – პირველი უსაფრთხო, ეფექტური და პერორალური პრეპარატი განკურნების ძალიან მარალი ხარისხით. რანდომიზებულმა III ფაზის კლინიკურმა კვლევამ, რომელიც ახლახან ჩატარდა ინდოეთში აჩვენა ორალური მილტეფოზინის თითქმის 100%-იანი ეფექტურობა და მინიმალური გვერდითი მოვლენები მოზრდილებსა და ბავშვებში.
ვისცერული ლეიშმანიოზის პროგნოზირება
პროგრებადი დაავადებაა და თუ მკურნალობა არ ჩატარდა ლეტალური გამოსავლით მთავრდება. დროული და მიზანმიმართული მკურნალობა ლეტალობას 5%-მდე ამცირებს.
პრევენცია
დაავადების პრევენცია ითვალისწინებს ინდივიდუალურ და კოლექტიურ მიდგომას.
ინდივიდუალური ზომები გულისხმობს მექანიკური, ქიმიური და თერაპიული საშუალებების გამოყენებას.
მექანიკური საშუალებების მიზანია დაიცვას ადამიანი კოღოს ნაკბენისგან (თავი აარიდონ გარე სამუშაოებს შებინდებიდან განთიადამდე, ჩაიცვან გრძელმკლავიანი ტანისამოსი გარეთ, გამოიყენონ მწერების საწინააღმდეგო საშუალება ღია კანზე, ტანსაცმელი და სახლი დაამუშავონ ინსექტიციდებით, სახლის ფანჯრებზე ააკრან ბადეები).
ქიმიური საშუალებები:
კოღოები მგრძნობიარეები არიან მწერების საწინააღმდეგო სხვადასხვა საშუალებების მიმართ. მათი გამოყენება შეიძლება ღია კანზე მოსხურებით ან წასმით კოღოს გააქტიურების პერიოდამდე (შებინდებისას და ღამე). დაცვა 2-6 საათს მოიცავს.
ქიმიოპროფილაქტიკა და აცრა:
სადღეისოდ არ არსებობს ლეიშმანიოზის საწინააღმდეგო ეფექტური ქიმიოპროფილაქტიკა და ვაქცინა.
კოლექტიური ზომები:
მოსახლეობის დაცვა ვლ-ის გადამტანებისგან, რაც გულისხმობს დაავადების რეზერვუარის განადგურებას და ინსექტიციდებით გარემოს დამუშავებას.
 ვლ-ის საწინააღმდეგო რამოდენიმე ახალმა პრეპარატმა გაიარა კლინიკური გამოცდა უკანასკნელ წლებში. მათ შორის ყველაზე იმედის მომცემია მილტეფოზინი – პირველი უსაფრთხო, ეფექტური და პერორალური პრეპარატი განკურნების ძალიან მაღალი ხარისხით. რანდომიზებულმა III ფაზის კლინიკურმა კვლევამ, რომელიც ახლახან ჩატარდა ინდოეთში აჩვენა ორალური მილტეფოზინის თითქმის 100%-იანი ეფექტურობა და მინიმალური გვერდითი მოვლენები მოზრდილებსა და ბავშვებში.

ლიტერატურა

ნანახია: 10210 | შეფასებულია: 0 | რეიტინგი: [0.00]  



შეფასება

შესაფასებლად გაიარეთ ავტორიზაცია, ან დარეგისტრირდით


კომენტარები

კომენტარის დასამატებლად გაიარეთ ავტორიზაცია, ან დარეგისტრირდით



სახელი

პაროლი


2010 | მაისი–ივნისი | 16

2010 | მარტი–აპრილი | 15

2010 | იანვარი–თებერვალი | 14

2009 | ნოემბერი–დეკემბერი | 13

2009 | სექტემბერი–ოქტომბერი | 12

2009 | ივლისი–აგვისტო | 11

2009 | მაისი–ივნისი | 10

2009 | მარტი–აპრილი | 9

2009 | იანვარი–თებერვალი | 8

2008 | ნოემბერი–დეკემბერი | 7

2008 | სექტემბერი–ოქტომბერი | 6

2008 | ივლისი–აგვისტო | 5

2008 | მაისი–ივნისი | 4

2008 | მარტი–აპრილი | 3

2008 | იანვარი–თებერვალი | 2

2007 | ნოემბერი–დეკემბერი | 1


ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია

საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის სამინისტრო

თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი

ქართული google


დარეგისტრირებულია: 531

ამჟამად საიტზეა: 7

თქვენ ხართ სტუმარი No: 1268403


საიტის ავტორი: კობა კურტანიძე
© Copyright 2009-2017 MODERNPUBLISHING.GE
საიტზე არსებული მასალის გამოყენება ან გავრცელება, საიტის ადმინისტრაციის ნებართვის გარეშე, აკრძალულია.