გლობალური კატასტროფები

სიახლეები

ყოფნა არყოფნის ზღვარზე

NOTA BENE

ადამიანი და გარემო

სადიაგნოსტიკო მეთოდები

მიმოხილვა

თარგმანი

ახალი მეთოდები

კლინიკური კვლევა

CASE REPORT

ლიტერატურული გვერდი


ძებნისთვის ჩაწერეთ
4 ან მეტი სიმბოლო



ჭიპის და პარაუმბილიკალური თიაქრების პლასტიკა პირამიდული საცობის გამოყენებით [5.00]

რობოტები და ქირურგია – სამეცნიერო ფანტასტიკა და რეალობა [5.00]

აპოკალიფსის 25 წელი [0.00]

სიამის ტყუპები [0.00]

კოტარდის სინდრომი [0.00]


ჭიპის და პარაუმბილიკალური თიაქრების პლასტიკა პირამიდული საცობის გამოყენებით [8344]

ღვიძლის დაავადებათა დიაგნოსტიკის ჰისტოპათოლოგიური მეთოდები [8306]

სიამის ტყუპები [7700]

22 წელი ჩერნობილის კატასტროფიდან… [5510]

კოტარდის სინდრომი [5498]


თემების რაოდენობა: 16
კომენტარები: 0

ღვიძლის დაავადებათა დიაგნოსტიკის ჰისტოპათოლოგიური მეთოდები

ავტორი: ე. ბერიშვილი, ზ. კაკაბაძე, ლ. ბენაშვილი, გ. გვახარია, მ. ქავთარაძე
თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კლინიკური ანატომიისა და უნარ-ჩვებების ცენტრი. ს.ხეჩინაშვილის სახ. თ.ს.ს.უ. საუნივერსიტეტო კლინიკა

>>  ­­­ღვიძლის ქსოვილის ჰისტოლოგიური ანალიზი თანამედროვე ბიოქიმიურ, სეროლოგიურ, იმუნოლოგიურ და მოლეკულურ-ბიოლოგიურ ტესტებთან ერთად ერთ-ერთ მჭიდროდ ინტეგრირებულ ელემენტად რჩება ღვიძლის ქრონიკული დაავადებების დიაგნოსტიკის არსენალში. ჰისტოლოგიურ ანალიზს მოითხოვს არა მარტო გაურკვეველი ეტიოლოგიის ღვიძლის დაავადებები, არამედ პათოლოგია, რომელიც საჭიროებს ანთებისა და ფიბროზის/ციროზის ხარისხის შეფასებას. მხოლოდ აღნიშნულის საფუძველზეა შესაძლებელი დაავადების პროგნოზირება და, რაც მთავარია, ისეთი ძვირადღირებული პრეპარატის დანიშვნა, როგორიც არის α-ინტერფერონი C ჰეპატიტით დაავადებულ პაციენტებში. ამასთან ერთად აღნიშნული მეთოდით ვლინდება მიკობაქტერიები და ვირუსები ინფექციური ჰეპატიტების დროს. ღვიძლის ბიოპტატების ჰისტოლოგიური ანალიზით ხორციელდება რკინისა და სპილენძის განსაზღვრა არა მარტო ისეთი თანდაყოლილი მეტაბოლური დაავადებების დროს, როგორიც არის ჰემოქრომატოზი და ვილსონის დაავადება, არამედ ამილოიდოზის, გაურკვეველი ეტიოლოგიის ნეკროზისა და შესაძლო ტოქსიური ჰეპატიტების დროს, რაც თავის მხრივ საშუალებას გვაძლევს განვსაზღვროთ დაზიანების მიზეზი და შემდგომი მკურნალობის სქემა.


ღვიძლის ბიოფსიის მნიშვნელობა
უკანასკნელი 50 წლის განმავლობაში ღვიძლის ქსოვილის ბიოფსიური მიღების ტექნიკამ მრავალჯერადი მოდიფიკაცია განიცადა მიდგომის, ბიოფსიური ნემსის სახეცვლილებისა და ისეთი დიაგნოსტიკური მეთოდების განვითარების შედეგად, როგორიც არის ულტრასონოგრაფია, კომპიუტერული ტომოგრაფია, ანგიოგრაფია და ლაპაროსკოპია. 1958 წელს Menghini-ის მიერ გამოქვეყნებული სტატიის შემდეგ ღვიძლის ბიოფსიის ტექნიკამ ფართო გამოყენება ჰპოვა კლინიკურ მედიცინაში და დღემდე რუტინულად სრულდება გამოცდილი კლინიცისტების მიერ.
ღვიძლის ქსოვილის მიკროსკოპის ქვეშ შეფასების შესაძლებლობა ანიჭებს ბიოფსიას დიაგნოსტიკურ უნიკალურობას. მორფოლოგიური ცვლილებების ინტერპრეტაციის შედეგად შესაძლებელია პასუხი გაეცეს არაერთ კლინიკოპათოლოგიურ საკითხს (ცხრილი 1). აღნიშნული მეთოდით დაიხვეწა ქრონიკული ჰეპატიტების კლასიფიკაცია ხარისხისა და სტადიის მიხედვით, სტეატოზის და მისი გართულებების დოკუმენტაცია.
შეღებვის სპეციალური მეთოდები და იმუნოჰისტოქიმია
სტანდარტული ჰემატოქსილინ-ეოზინის მეთოდით შეღებილი ქსოვილი წარმოადგენს ღვიძლში მიმდინარე მორფოლოგიური ცვლილებების ინტერპრეტაციის რუტინულ მეთოდს. ამავე დროს (ცხრილი 2) შეღებვის სხვა მეთოდების გამოყენება არანაკლებ მნიშვნელოვანია და რიგ შემთხვევებში გადამწყვეტი სადიაგნოსტიკო ღირებულება აქვს. მაგალითად, ქრონიკული ჰეპატიტების დროს დიაგნოსტიკური მნიშვნელობა გააჩნია ღვიძლის ქსოვილში ფიბროზული ნაწიბურების არსებობა-არარსებობას და მათი გავრცელების ხარისხს. მხოლოდ ჰემატოქსილინ-ეოზინით შეღებვა, როგორც წესი, საკმარისი არ არის დიაგნოსტირებისთვის, რადგანაც იბადება შეკითხვები, რომლებზეც პასუხის გაცემა შემაერთებელი ქსოვილის რეტიკულინისა და ტრიქრომის მეთოდებით შეღებვის შემდეგ ხდება შესაძლებელი. ღვიძლში რკინისა და სპილენძის დაგროვების სიჭარბე წარმოადგენს კიდევ ერთ მაგალითს, რომლის დროსაც გამოიყენება შეღებვის სპეციალური მეთოდები. აღსანიშნავია ღვიძლის ისეთი დაავადებები, რომელთა გამოვლინებაც შეიძლება მხოლოდ სპეციალური შეღებვის გამოყენების შემდეგ. ასე, α1- ანტიტრიფსინის გრანულების ვიზუალიზება ხორციელდება დიასტაზა – PAS რეაქციით, უცნობი ეტიოლოგიის ქრონიკული ჰეპატიტის დროს. ღვიძლის სისმსივნეებისა და არანეოპლაზიური დაავადებების დიაგნოსტიკაში კი ძალზედ მნიშვნელოვანია იმუნოჰისტოქიმიური ანალიზის ჩატარება.
ღვიძლის დაავადებების ჰისტოპათოლოგია
მწვავე ჰეპატიტები
ჰისტოპათოლოგიური ცვლილებები მედიკამენტოზური და ვირუსული მწვავე ჰეპატიტების დროს ფრიად მსგავს ხასიათს ატარებს. ორივე შემთხვევაში გამოხატულია წილაკოვანი დესტრუქცია, ანთება ვრცელდება პორტულ ტრაქტებსა და წილაკებზე, აღინიშნება ჰეპატოცელულური ბალონური დეგენერაცია და/ან აპოპტოზი. მწვავე ვირუსული ჰეპატიტი წარმოადგენს იმუნო-მოდულირებული დაავადებას, ამიტომაც პორტული ტრაქტები და სინუსოიდები ინფილტრირებულია ლიმფოციტებით (უპირატესად T უჯრედებით). წილაკის ფარგლებში ლიმფოციტები ყოველთვის მჭიდროდ ეკვრიან ჰეპატოციტებს, ამ უკანასკნელთა უმრავლესობა კი აპოპტოზურია ან ბალონურ დეგენერაციას განიცდის. წილაკოვანი ცვლილებები უპირატესად ვრცელდება ცენტრილობურ არეში, რეტიკულინის მეთოდით შეღებვისას ვიზუალიზდება კონდენსირებული ბოჭკოები (რეტიკულინის ქსელის კოლაფსი), ჰეპატოციტების ნეკროზი კი ამ ადგილებში უფრო გამოხატულია. მწვავე ჰეპატიტების დროს აღინიშნება პანლობური ცვლილებები, რომელსაც „არაერთგვაროვან ნეკროზს“ უწოდებენ. ასეთი ნეკროზული უბნების ჩართვა მწვავე ჰეპატიტების დროს წარმოადგენს ცუდ პროგნოზულ ნიშანს,რის შემდეგ, როგორც წესი, ვითარდება მულტილობური და მასიური ნეკროზი (ფულმინანტური ჰეპატიტის მორფოლოგიური ორეული). მულტილობურ და მასიურ ნეკროზს ხშირად თან სდევს ნაღვლის სადინრების გამოხატული პროლიფერაცია.
მწვავე ჰეპატიტების ეტიოლოგიის განსაზღვრა ჰისტოპათოლოგიურად ყოველთვის როდია შესაძლებელი. აუცილებელია სეროლოგიური კვლევების ჩატარება ვირუსული ინფექციისა და მედიკამენტური ინტოქსიკაციის გამოსარიცხად.
ვირუსულ ჰეპატიტებს შორის ქოლესტაზი უჩვეულოდ გამოხატულია A17 ან E18 ფორმებისას, რაც სპეციფიურ მორფოლოგიურ ნიშანს წარმოადგენს. სტეატოზი კი ინტენსიურიაC ჰეპატიტის დროს, განსაკუთრებით III გენოტიპის ინფექციებისას. აუტოიმუნური ჰეპატიტის პირველადი გამოვლინება შეიძლება არ განსხვავდებოდეს ვირუსული ჰეპატიტისაგან, ამიტომ ასეთ შემთხვევებში, აუტოანტისხეულების განსაზღვრის მიზნით, აუცილებელია დამატებითი სეროლოგიური ანალიზი.
მედიკამენტოზური მწვავე ჰეპატიტის დროს გამოხატულია მორფოლოგიური ცვლილებების ფართო სპექტრი. დაზიანება უპირატესად ცენტროლობურად ვრცელდება. მედიკამენტოზური ჰეპატიტისათვის აგრეთვე დამახასიათებელია ცალკეული სტრუქტურების სელექტიური დაზიანება, მაგალითად ნაღვლის სადინრების ან ენდოთელიუმის დაზიანება ვენო-ოკლუზიური დაავადების დროს (სინუსოიდური ობსტრუქციის სინდრომი). ტოქსიურ ჰეპატიტებს დამახასიათებელ ცვლილებებთან ერთად ყოველთვის აღენიშნებათ ისეთი ატიპური ჰისტოლოგიური დარღვევები, როგორიც არის სტეატოზი, გრანულომები ან ნაღვლის სადინრების დაზიანება.
ქრონიკული ჰეპატიტები
ქრონიკული ჰეპატიტი წარმოადგენს პოლიეტიოლოგიურ დაავადებას და განისაზღვრება, როგორც 6 თვის ან მეტი ხნის განმავლობაში გაუმჯობესების გარეშე მიმდინარე ღვიძლის ანთება. მიუხედავად იმისა, რომ ღვიძლის დაზიანების გამომწვევი მიზეზის დადგენა შესაძლებელია ბიოფსიის წარმოებამდე, ჰისტოპათოლოგიური ანალიზი საშუალებას იძლევა მივიღოთ პროცესის სიმძიმისა და გავრცელების შესახებ მეტად მნიშვნელოვანი მორფოლოგიური ინფორმაცია (ცხრილი 3). მაგალითად, ქრონიკული C ჰეპატიტის დროს დამახასიათებელია პორტული ტრაქტების ლიმფოიდური ინფილტრაცია. მინისებური ციტოპლაზმური ჩანართები აღინიშნება ქრონიკული B ჰეპატიტის დროს, ორსეინით ან ვიქტორიას ლურჯით შეღებვისას. B ჰეპატიტის ანტიგენის იმუნოჰისტოქიმიური დემონსტრირება ადასტურებს უტყუარ ვირუსულ რეპლიკაციას, განსაკუთრებით, როდესაც სახეზეა ჰეპატოციტების ბირთვისა და/ან ციტოპლაზმის ინტენსიური შეღებვა.
დიასტაზა – PAS–ით შეღებვა და სპილენძისა და სპილენძის შემბოჭველი პროტეინის მაიდენტიფიცირებელი მეთოდების გამოყენება ძალზე მნიშვნელოვანია α1–ანტიტრიფსინის უკმარისობისა და ვილსონის დაავადების გამოსავლენად.
ღვიძლის ბიოფსიის შედეგად ზუსტად დგინდება დაავადების ამა თუ იმ სტადიაზე ქსოვილში მიმდინარე ანთებადნეკროზული აქტივობა და ფიბროზის პროგრესირების დინამიკა (თუ კი იგი სახეზეა). აღნიშნული კომპონენტების სტადიისა და ხარისხის პათოლოგიური შეფასება შესაძლებელია დღეისათვის მოწოდებული შეფასების სისტემების მიხედვით. აღნიშნული სისტემების საშუალებით შესაძლებელია, როგორც აღწერილობითი (მსუბუქი, საშუალო, გამოხატული), ასევე ნახევრად რაოდენობრივი (ანუ 0-4) შეფასება, რაც მეტად მნიშვნელოვანია კლინიკური მიდგომისა და მკურნალობის დანიშვნის დროს. ქრონიკული ჰეპატიტების შეფასების პირველი სისტემა ფორმალურად მოწოდებულ იქნა Knodell-ის მიერ. შემდგომში Scheuer–ის, Ishak–ის და METAVIR–ის მიერ შემუშავებულ იქნა ასეთივე სისტემები, რომლებიც დღეისათვის ფართოდ გამოიყენება. Scheuer–ის სისტემა (ცხრილი 4) წარმოადგენს მარტივ და მეტად პრაქტიკულ შეფასების მეთოდს.
ანთებისა და ნეკროზის ხარისხის შეფასებისას გასათვალისწინებელია ანთების გავრცელების ინტენსივობა და ჰეპატოციტების დაზიანების ხარისხი (მაგ. აპოპტოზი). ანთება ქრონიკული ჰეპატიტის დროს შეიძლება ვრცელდებოდეს პორტულ ტრაქტებზე, პერიპორტულ რეგიონებზე, წილაკოვანი პარენქიმის ფარგლებში, ან წარმოდგენილი იყოს რამდენიმე აღნიშნულ მიდამოში. დაავადების სტადიის დადგენისათვის აუცილებელია გავარკვიოთ ფიბროზის (ან ციროზის) ხარისხი.
ღვიძლის ციროზი
ციროზის მორფოლოგიური დიაგნოზი ეფუძნება არქიტექტურულად ატიპურად რეგენერირებადი წილაკების ირგვლივ ფიბროზის დიფუზურ გავრცელებას.
ციროზის დახასიათებისას აუცილებლად ითვალისწინებენ ეტიოლოგიას, აქტივობასა და შესაძლო გართულებებს. ღვიძლში მიმდინარე სხვადასხვა პათოლოგიური პროცესის აღმოჩენა (სტეატოჰეპატიტი, ქრონიკული ჰეპატიტი, სანაღვლე გზების დაავადებები და სხვ.), რომელიც შემდგომში გამოიწვევს ციროზის განვითარებას, შესაძლებელია მხოლოდ მორფოლოგიურად. ისეთი ჰისტოლოგიური სურათი, როგორიც არის მინისებური ჩანართები (B ქრონიკული ჰეპატიტის დროს), პორტული ლომფოიდური აგრეგატები ან ფოლიკულები (C ქრონიკული ჰეპატიტის დროს), ან პლაზმური უჯრედების სიჭარბე (აუტოიმუნური ჰეპატიტი), ძალზე ინფორმატიულია ციროზის გამომწვევი მიზეზის გამოვლინებაში.
ციროზის აქტივობა დგინდება მიკროსკოპულად არსებული ნეკროანთების არსებობისა და ფიბროზის ხარისხის საფუძველზე.
სპეციალური შეღებვის მეთოდები განსაკუთრებით ინფორმატიულია ფიბროზული ნაწიბურებისა და ციროზის გავრცელების ხასიათის გამოვლენისათვის. ძველი ფიბროზული სეპტები ჩვეულებრივ შეიცავენ ელასტიურ ბოჭკოებს, რომლებიც გამოვლინდებიან ვიქტორიას ლურჯით შეღებვით (ნეკროზისა და ადრეული ფიბროზისაგან განსხვავებით). მასონის ტრიქრომის მეთოდით ვლინდება ფიბროზის „ასაკი“. არააქტიური ციროზი ჩვეულებრივ ხასიათდება კარგად განვითარებული რეგენერირებადი წილაკებისა და ფიბროზული სეპტების არსებობით მცირე ანთების ფონზე.
ციროზის ყველაზე სერიოზულ გართულებებს წარმოადგენს ჰეპატოცელულური დისპლაზია და ჰეპატოცელულური კარცინომა. დღეისათვის გამოყოფენ მსხვილუჯრედოვან და წვრილუჯრედოვან დისპლაზიას. აღნიშნული დარღვევის გამოვლინება დიდი ხნის განმავლობაში ასოცირდებოდა ჰეპატოცელულური კარცინომის განვითარების რისკთან. დღეისათვის ითვლება, რომ წვრილუჯრედული დისპლაზია წარმოადგენს პრენეოპლაზიურ მდგომარეობას. წვრილუჯრედოვანი დისპლაზიის კერები წარმოდგენილია ატიპიურ ბირთვიანი ჰეპატოციტებით.

ლიტერატურა

ნანახია: 8305 | შეფასებულია: 0 | რეიტინგი: [0.00]  



შეფასება

შესაფასებლად გაიარეთ ავტორიზაცია, ან დარეგისტრირდით


კომენტარები

კომენტარის დასამატებლად გაიარეთ ავტორიზაცია, ან დარეგისტრირდით



სახელი

პაროლი


2010 | მაისი–ივნისი | 16

2010 | მარტი–აპრილი | 15

2010 | იანვარი–თებერვალი | 14

2009 | ნოემბერი–დეკემბერი | 13

2009 | სექტემბერი–ოქტომბერი | 12

2009 | ივლისი–აგვისტო | 11

2009 | მაისი–ივნისი | 10

2009 | მარტი–აპრილი | 9

2009 | იანვარი–თებერვალი | 8

2008 | ნოემბერი–დეკემბერი | 7

2008 | სექტემბერი–ოქტომბერი | 6

2008 | ივლისი–აგვისტო | 5

2008 | მაისი–ივნისი | 4

2008 | მარტი–აპრილი | 3

2008 | იანვარი–თებერვალი | 2

2007 | ნოემბერი–დეკემბერი | 1


ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია

საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის სამინისტრო

თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი

ქართული google


დარეგისტრირებულია: 531

ამჟამად საიტზეა: 8

თქვენ ხართ სტუმარი No: 1268404


საიტის ავტორი: კობა კურტანიძე
© Copyright 2009-2017 MODERNPUBLISHING.GE
საიტზე არსებული მასალის გამოყენება ან გავრცელება, საიტის ადმინისტრაციის ნებართვის გარეშე, აკრძალულია.